54
Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi
İçtihat
İçtihat, yasaları yorumlayan ve uygulayan mahkemelerin ve diğer yargı mercilerinin verdikleri kararlardır.
Politikalar
Politikalar hükümetlerin çeşitli yasal ve toplumsal konular hakkındaki stratejilerini veya
eğilimlerini özetler. Rehber belgeler niteliğinde etkilidir ve yasal olarak bağlayıcı olabilir
veya olmayabilirler.
Programlar
Programlar hükümetlerin mevzuat ve politikaları uygulamak için aldıkları tedbirlerdir.
İnsan hakları, programlar yoluyla uygulanır.
İzlemciler, engelli kişilerin haklarını tesis etmek adına ülkedeki mevcut sistemik önlemlerin kapsamlı bir tablosunu çıkarabilmek amacıyla içinde bulundukları hukuk sistemindeki önemli bütün hukuki ve idari belgeleri incelemek isteyeceklerdir (anayasa, mevzuat,
içtihat ve politikalar).
(d) İrtibat ağımda kimler var?
En bilgili izleme ekibi bile bir irtibat ağı kurmak isteyecektir. Bu irtibat noktaları aşağıdakilerin yapılmasını sağlar:
• Bilgi toplama ve analiz etmeye yardımcı olur,
• izlemcilere yakın zamanda gerçekleşen gelişmeler hakkında bilgi verir,
• izleme projesinin farklı sektörlerdeki görünürlüğünü artırır,
• izleme sonuçlarının yaygınlaştırılmasına yardımcı olur.
Bu ağı mümkün olduğunca erken oluşturmak yararlı olacaktır. Olası temas noktaları arasında aşağıdakiler sayılabilir:
• İnsan hakları örgütleri,
• diğer sivil toplum örgütleri,
• devlet yetkilileri,
• alanda çalışan akademisyenler ve araştırmacılar,
• hukukçular,
• gazeteciler,
• alanda çalışan diğer insanlar.
ÖNEMLİ İPUCU: İzlemede kullanılacak şablonu belirlemek için ilk başta yasa, politika, program
ve içtihadın bir listesini çıkarmak amacıyla engelli örgütlerindeki bilgi sahibi kişilerle odak grup
toplantıları yapılması çok faydalı olacaktır.
4.1.2 Sistemik İzleme için DRPI Şablonunun Kullanılması
Şablonun Arka Planı
DRPI Yasa ve Politika Şablonu, sistemik izlemciler tarafından engelli kişilerin insan
haklarını korumak, geliştirmek ve gerçekleştirmek için getirilen devlet tedbirleri hakkında hem bilgi toplamada hem de bu tedbirlerin değerlendirilmesinde kullanılan bir
araçtır.