72 Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi Önce, cevap verilmesi gereken geniş ve genel bir soru belirleyin. Daha sonra, üç izleme alanının her birisi için cevap verilebilecek spesifik sorular belirleyin. 4. Adım – Haklardan mahrum kalma örüntülerini belirleyin: ‘sıcak konularla’ ilgili bulabildiğiniz izleme bilgilerini düzenleyin. İzleme sorularını geliştirdikten sonraki adımda kişisel deneyim görüşmelerinden, DRPI Yasa ve Politika şablonundan ve medya izlemesinden ‘sıcak konularla’ ilişkili toplanan bilgiler tespit edilir. Bunun için farklı parçalar arasında koordinasyon sağlamak gerekir. Bu aşamada, farklı bilgi kaynaklarından bilgi toplama ve analiz etme süreçlerine katılan değişik izleme ekipleri arasında düzenli iletişim kurulması faydalı olacaktır. Bütüncül raporu derleyen ekip aşağıdaki konulara dikkat etmelidir: • ‘Kişisel deneyim’ izleme ekibiyle birlikte çalışarak, ‘sıcak konularla’ ilişkili bilgileri bulmaya çalışmalıdır. • ‘Sistemik’ ve ‘toplumsal tutum’ izleme ekipleriyle birlikte çalışarak hem DRPI Yasa ve Politika şablonundan hem de medya raporlarından ‘sıcak konularla’ ilişkili bilgileri bulmaya çalışmalıdır. • Bütün bilgileri güvenli bir yerde dikkatlice saklamalıdır. Bilgilerin yedek kopyalarını aldığından emin olmalıdır. • Kişisel deneyim, sistemik ve toplumsal tutum izleme ekiplerinin karşılaştığı ve toplanan bilginin kalitesini etkileyebilecek zorlukları gözden geçirmelidir. 5. Adım – Engelli haklarının korunması ve uygulanması ile ilgili boşlukları bulun: Farklı odak alanlarından edinilen izleme bilgilerini bir araya getirin ve analiz edin. Buradaki son adım yapbozun bütün parçalarını bir araya getirmektir. Diğer bir deyişle, ekip bütün bilgilerle ilgili bütüncül bir analiz yapar. Ekip, her bir ‘sıcak konuyu’ tek tek ele alarak ve aşağıdaki konuları gözeterek bir rapor hazırlar: • Kişisel deneyim görüşmelerinde ‘sıcak konudan’ bahsederken engelli kişiler bu ko- nuyu nasıl anlıyor veya nasıl bir çerçeveye oturtuyor? ‘Sıcak konu’ onlar için ne anlam ifade ediyor? • Söz konusu ‘sıcak konu’, uluslararası ve bölgesel insan hakları belgelerinde güvence altına alınan hangi spesifik hakları ilgilendiriyor? • Söz konusu ‘sıcak konularla’ ilgili deneyimler bağlamında genel insan hakları ilke- leri nasıl gözetiliyor veya ne şekilde ihlal ediliyor? (İnsan onuru, özerklik, katılım, dahil olma ve erişilebilirlik, ayrımcılık yapmama ve eşitlik, farklılıklara saygı.) • İzlediğiniz ülkede bu hakkı korumak, geliştirmek ve yürürlüğe koymak için yasalar, politikalar ve programlar var mı? • Bu yasalar, politikalar ve programlar uygulamada işe yarıyor mu? • Yasalar, politikalar ve programlar insan hakları ilkelerini geliştiriyor mu? • Medya izleme bilgilerinde yansıtıldığı şekilde ‘sıcak konu’ hakkındaki toplumsal tutumlar engelli kişilerin bu haktan yararlanmasını etkiliyor mu? Bu analiz yoluyla izleme raporu ekibi, insanların haklarından nasıl yararlandığıyla ilgili hem iyi uygulamaları belirleyebilir hem de boşlukları tespit edebilir.