76
Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi
Bu faaliyetlerin amacı mümkün olduğunca çok insana ulaşmaktır. Bir kamuoyu kampanyasının başarılı olabilmesi için, içinde bulunduğunuz toplulukta ve ülkenizde yaygın
kullanılan iletişim araçlarına başvurmalısınız (örn radyo, televizyon, gazete, internet, kulaktan kulağa aktarım, Facebook, Twitter, vs.) Bilginin erişilebilir olması önemlidir (örn.
farklı formatlar kullanılabilir – baskı, Braille alfabesi, elektronik, işaret diline çeviri, etkinliklerin tamamen erişilebilir yerlerde düzenlenmesi).
İzleme sürecinde elde edilen verilerin ne şekilde kullanılacağı engelli örgütünün nasıl bir
değişiklik yapmak istediğine ve hedefine ulaşmak için en etkili yolu seçme konusunda
vereceği kararlara bağlıdır.
7.2 Uluslararası Seviyede Harekete Geçmek
Uluslararası seviyede (Birleşmiş Milletler) harekete geçmenin amacı yönetimlerin, ülke
ve topluluk seviyesinde değişiklik yapabilecek örgütlerin ve diğer kişilerin davranışlarını
etkilemektir.
Birleşmiş Milletler komisyonlarının ve yetkililerinin yaptıkları açıklamalar tüm dünyanın
dikkatini bir ülkede meydana gelen insan hakkı ihlallerine çevirir ve o ülkede değişiklik
yapmak için hükümetlere ve yerel örgütlere baskı yapmaya yardım eder.
1. Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme doğrultusunda harekete
geçmek
Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşmenin hükümleri engellilerin
ve engelli örgütlerinin uluslararası seviyede harekete geçebileceği yolları göstermektedir:
Engellilerin Hakları Komitesi
Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme Madde 34, sözleşmeye taraf devletlerin sözleşmeden
doğan yükümlülüklerini yerine getirdiklerini denetlemekle sorumlu, bağımsız uzmanlardan
oluşan bir komite teşkil eder. Bu gruba Engelli Hakları Komitesi denir. Sözleşmeye taraf devletlerin aday göstereceği ve seçeceği 18 üyesi bulunur. Komite üyeleri 4 yıllık bir dönem için
seçilirler ve bu dönemin sona ermesinden sonra bir kez daha seçilebilirler. Komite üyelerinin
tümü yılda iki kez Birleşmiş Milletlerin İsviçre, Cenevre’deki merkezinde bir araya gelir.
Engelli Hakları Komitesi, taraf devletlerin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine
getirip getirmediklerini izlemek için iki (2) temel yola başvurur:
• Düzenli Devlet (Ülke) Raporlama Süreci (Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme
Madde 35 ve 36)
• Bireysel veya Grup Bildirim (Şikayet) Süreci (Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşmenin İsteğe Bağlı Protokolü)
Engelli örgütleri her iki sürece de katılarak uluslararası seviyede harekete geçebilirler:
(a) Devlet (Ülke) Raporlama Süreci
Sözleşmeye taraf devletlerin Engelli Haklar Komitesine kapsamlı raporlar sunarak, kendi
ülkelerindeki engellilerin sözleşme ile güvence altına alınan insan haklarına sahip olmasını sağlamak için attıkları adımları açıklamaları gerekmektedir [Bakınız Sözleşme,
Madde 35]. Bu raporlara “Devlet Raporları” denmektedir.