Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi
ya da bir resim ile veya benzer nitelikteki diğer materyallerin bu şekilde bir
sonuca yol açılabilmesi mümkündür.
Tacize maruz kalan mağdur üzerinde doğurduğu etki, iyi niyetli olarak gerçekleştirilen bir davranışın da taciz olarak kabul edilmesine yol açabilir. Örneğin, “Araplar pis olur” gibi bir etnik gruba yönelik aşağılayıcı nitelikte bir
ifadenin söz konusu etnik grup açısından bu tür bir niteliğe sahip olduğunu
düşünmeksizin dile getirilmesi dahi taciz olarak kabul edilebilir. Burada hakaret içerikli sözü kullanan kişinin, kötü niyetli değil şaka amaçlı söylemiş
olması bir önem taşımamaktadır.
Çoklu Temelde Ayrımcılık
Ortaya çıkan ayrımcı muameleler bazen birden fazla ayrımcılık temelini içinde
barındırabilmektedir. Hatta bazı durumlarda ayrımcılık temelleri iç içe de geçebilmektedir. Örneğin bugün ayrımcılığın bir türü olarak değerlendirilebilecek
anti-semitizm söz konusu olduğunda, ırk veya etnik köken temelinde ayrımcılık
ile din veya inanç temelinde ayrımcılık iç içe geçebilmektedir. Bazı durumlarda
ise ayrımcı muameleler birden fazla ayrımcılık temelinin bir araya gelmesi ile
mağdurlar üzerinde daha fazla olumsuz sonuç doğurabilmektedir. Örneğin, ırk
veya etnik kökeni nedeniyle ayrımcı muamelelere maruz kalan bir grubun üyesi olan bir kadının aynı zamanda kadın olmaktan kaynaklı toplumsal cinsiyet
temelinde ayrımcılığa uğradığı durumlarda, ikinci bir mağduriyet daha ortaya
çıkabilmektedir.
Çoklu temelde ayrımcılık üç şekilde ortaya çıkabilmektedir;
• Bir kişinin kimliğini oluşturan birden fazla özellik çerçevesinde farklı özellikler açısından
farklı zamanlarda ayrımcılığa uğraması (Örneğin etnik kökeni farklı bir kadının çalışma yaşamında terfi etmesine kadın olduğu gerekçesiyle izin verilmemesi ve bu kişinin bir kamu
hizmetinden yararlanmasının etnik kimliği nedeniyle engellenmesi),
• Bir kişinin kimliğini oluşturan birden fazla özellik çerçevesinde aynı anda birden fazla temelde ayrımcılığa uğraması (Örneğin işe alım sürecinde işveren tarafından öngörülen deneyime sahip olduğu halde, anadili farklı olması sebebiyle o ülkenin resmi dilini iyi derecede konuşamayan ve yaşı işverenin öngördüğü yaştan fazla olan bir kişinin işe alınmaması),
• Bir kişi, kişisel kimliğinin bir parçası olan farklı temellerde, aynı anda ayrımcılığa uğramaktadır. Söz konusu ayrımcılık farklı zamanlarda değil aynı anda, iç içe geçmiş tek olayda gerçekleşmektedir (Örneğin bir kişinin hem siyah hem de kadın olduğu gerekçesiyle
işe alınmaması veya Roman kadınlara yönelik olarak geçmişte bazı ülkelerde uygulanan
zorla kısırlaştırma uygulamaları). Bu uygulamalarda kişinin etnik kökeni ve cinsiyeti nedeniyle farklı muamele görmesi ve farklı etnik kökene sahip kadınlar veya aynı etnik kökene
sahip erkeklerin yüz yüze kalmadığı bir muamele söz konusudur.
Ya da eğitim hakkı söz konusu olduğunda bir öğrencinin etnik kökeni, din veya inancı ya
da dili ile birlikte cinsiyeti, engellilik hali ve cinsel yönelimi de ayrımcı muamelelerin nedeni olabilmektedir. Yapılacak izleme çalışmasında çoklu ayrımcılık vakalarının da tespit
edilmesi hedeflenmelidir.
28
Untitled-1.indd 28
27.01.2016 21:43