Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi Sağlık hakkının bir dizi unsuru söz konusudur; • Mevcudiyet, genel sağlık ve sağlık bakım tesislerinin, sağlıkla ilgili mal ve hizmetlerin ve ayrıca programların işleyişinin mevcut olmasını gerektirmektedir. • Erişilebilirlik, sağlık tesisleri, mal ve hizmetlerinin ayrımcılık yapılmaksızın herkesin erişimine açık olmasını gerektirmektedir. • Kabul edilebilirlik, tüm sağlık tesislerinin, mal ve hizmetlerinin tıp etiğine saygılı ve kültürel açıdan uygun olmasını gerektirmektedir. • Sağlık hizmetlerinin kaliteli olması ise sağlık tesisleri, mal ve hizmetlerinin tıbben ve bilimsel olarak uygun ve iyi kalitede olmasını gerektirmektedir.12 Sağlık Hakkı Sağlık hakkı, diğer insan haklarının kullanımı için vazgeçilmez olan temel bir insan hakkıdır. Her insanın, insanlık onuruna yaraşır bir hayat yaşamaya vesile olacak, mümkün olan en yüksek seviyedeki sağlık standartlarına sahip olma hakkı vardır.11 Sağlık hakkı, hem hakları hem de özgürlükleri içermektedir. Buradaki özgürlükler, cinsel ve üremeyle ilgili özgürlükler dâhil kişinin kendi sağlık ve bedenini kontrol etme hakkını ve müdahaleye maruz kalmama hakkını içerir, örneğin işkence görmeme hakkı, rıza olmadan tıbbi tedavi ve işleme tabi tutulmama hakkı gibi.12 Buna karşılık haklar, mümkün olan en yüksek seviyedeki sağlık durumuna ulaşabilmeleri işin insanlara eşit imkânlar sunan bir sağlık koruma sistemine sahip olma hakkını da içermektedir.13 Sağlık hakkı, pek çok çeşitli tesisten, mal ve hizmetten ve ayrıca mümkün olan en yüksek seviyedeki sağlık standardının gerçekleştirilmesi için gerekli koşullardan yararlanma hakkı olarak anlaşılmalıdır.14 Ayrımcı Muamele Örnekleri • Mevcudiyet kapsamında kişilere ırk veya etnik kökenleri nedeniyle güvenli ve içilebilir su sağlanmaması, yeterli sağlık tesisi ve personelinin sağlanmaması, yeterli ilaç sağlanmaması, • Erişilebilirlik kapsamında kişilerin ırk veya etnik kökeni nedeniyle sağlık hiz- metlerine ve tesislerine fiziksel veya ekonomik olarak erişiminin engellenmesi, kişinin sağlık durumu ile ilgili bilgiye ırk veya etnik kökeni nedeniyle erişememesi; yeteri kadar besleyici ve güvenli asgari temel yiyeceklere erişememesi, bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklamanın sağlanmaması, salgın hastalıkların önlenmesi, tedavi edilmesi ve kontrolü için gerekli tedbirlerin alınmaması, temel sağlık sorunlarına ilişkin bu hastalıkların önlenme ve kontrol yöntemlerini de içeren eğitimlerin ve bilgilendirmelerin yapılmaması; tütün, uyuşturucu madde ve diğer zararlı maddelerin üretimi, satışı ve kullanımının caydırılmaması; kadınların şiddete karşı korumayıp failleri cezai takibata tabi tutulmaması; sağlığa zararlı geleneksel tıbbi veya kültürel uygulamaların caydırılmaması ve maden ve imalat sanayisinin su, hava ve toprağı kirletmesini engelleyici yasalar konulup bunların uygulanmaması, anadili Türkçe dışında başka bir dil olan kişilerin sağlık hizmetine erişimde engelle karşılaşması, 11 12 13 14 Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 14 No’lu Genel Yorum, paragraf 1. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 14 No’lu Genel Yorum, paragraf 12. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 14 No’lu Genel Yorum, paragraf 8. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 14 No’lu Genel Yorum, paragraf 9. 32 Untitled-1.indd 32 27.01.2016 21:43