İstihdam
İstihdam başlığı altında çalışma hayatında geçerli olan çalışma hakkı, mesleki eğitim ve rehberliğe erişim, iş sağlığı ve
güvenliği gibi bir dizi hak ve konu gündeme gelmektedir.
Çalışma hakkı diğer insan haklarının gerçekleştirilmesi için
vazgeçilmez bir hak olup tüm insanların doğuştan sahip
oldukları insanlık onurunun ayrılmaz bir parçasıdır. Herkes, insanlık onuruna yaraşır bir şekilde yaşayabilmek için
çalışabilme hakkına sahiptir. Çalışma hakkı, aynı zamanda,
kişilerin kendisi ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesine ve
kendisinin seçtiği veya girdiği bir iş ile de toplum içinde
tanınması ve gelişimine katkı17sağlar.18 Çalışma hakkı, kişinin adil olmayan şekillerde çalışmaktan yoksun bırakılmama hakkı da dâhil olmak üzere, kendi seçtiği veya girdiği bir işte çalışma hakkının temin edilmesi, devletlerin
yükümlülükleri arasında yer almaktadır.19 Çalışma hakkı
hem kolektif bir hak hem de herkesin sahip olduğu kişisel
bir haktır. Bağımsız veya ücrete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın her türlü çalışma biçimini içermektedir.20
Devletlerin çalışma hakkı ve ayrımcılık yasağı bakımından
başta gelen yükümlülüğü, özellikle dezavantajlı birey ve gruplar başta olmak üzere, herkesin insana yaraşır bir işe eşit erişimini yok saymaktan ya da sınırlamaktan imtina etmektir.21
Bunun dışında:
•Başta dezavantajlı ve toplum dışına itilmiş birey ve
gruplar olmak üzere herkesin onurlu bir yaşam sürdürmesini sağlayacak şekilde işe erişim hakkının güvence altına alınması,
•Özel sektörde ve kamu sektöründe dezavantajlı ve
Çalışma hakkının üç unsuru;
• Mevcudiyet, devletlerin, kişilere kendilerine
uygun işi belirlemelerini
ve bulmalarını sağlamada
yardımcı olup destek sağlayacak uzman hizmetlere
sahip olmasını gerektirmektedir.
• Erişilebilirlik, işgücü
piyasasının herkese açık
olmasını; erişimde ayrımcılık yapılmamasını; fiziksel olarak erişimin mümkün kılınmasını ve yerel,
bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeylerde işgücü piyasalarıyla ilgili veri
ağlarının
oluşturulması
yoluyla, iş ve istihdamla ilgili bilgilerin aranmasının,
elde edilmesinin ve dağıtılmasının mümkün kılınmasını gerektirmektedir.
• Kabul edilebilirlik ve
nitelik ise, işçinin adil ve
uygun koşullarda çalışma
hakkı, özellikle de iş güvenliği hakkı, sendika kurma hakkı ve bir işe girme
veya iş seçmeye özgürce
karar verme haklarını içermektedir.17
toplum dışına itilmiş birey ve grupların ayrımcılığa
ya da eşit olmayan muameleye maruz kalmalarına yol
açan ya da bu gibi birey ve gruplara yönelik koruma mekanizmalarını
zayıflatan herhangi bir tedbir almaktan kaçınılması,
•Tüm işçileri ilgilendiren meseleler esasında ve bu meselelerin çözümü-
ne yönelik ulusal istihdam stratejisi ve eylem planının, işveren örgütlerini
ve işçi sendikalarını içeren katılımcı ve şeffaf bir süreç kapsamında hazırlanması ve uygulanması,
•Söz konusu istihdam stratejisi ve eylem planının özellikle dezavantajlı
ve toplum dışına itilmiş birey ve grupları hedef alması ve çalışma hak-
17
18
19
20
21
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 18 No’lu Genel Yorum, paragraf 12.
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 18 No’lu Genel Yorum, paragraf 12.
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 18 No’lu Genel Yorum, paragraf 4.
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 18 No’lu Genel Yorum, paragraf 6.
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, 18 No’lu Genel Yorum, paragraf 23.
35
Untitled-1.indd 35
27.01.2016 21:43