Ç e ş i tl i Va k ı f v e D e rn e k l e r i l e İ ş b i rl i ğ i Prot okoller i Aracılığıy la Y ür üt ülen M üf redat D ışı Et kinlikler
E Ğ İ T İ M D E Ç O Ğ U LC U LU K V E Ç O C U Ğ U N D İ N V E YA İ N A N Ç ÖZ G Ü R LÜ Ğ Ü AÇ I S I N DA N B İ R İ N C E L E M E
Bu çerçevede, çocukların algılarını, deneyimlerini ve beklentilerini raporlayan, çocuk
katılımı ilkelerinin din ve eğitim bağlamında nasıl yaşama geçebileceğine odaklanan
çalışmaların sürdürülmesi önemlidir.150
Bu rapor kapsamında incelenen bazı protokollerin uygulamasının yaygın eğitim
alanında devam ettiği ve bu raporun yazım sürecinde yeni protokoller imzalandığı göz
önünde bulundurularak, benzer araştırmaların yaygın eğitim alanı için de, çocukların
katılımcısı olduğu etkinlikler ve protokoller bakımından, saha çalışmalarıyla desteklenerek yapılması yararlı olacaktır. Benzer biçimde, il müftülükleri ile imzalanan protokoller aracılığıyla erken çocukluk dönemine yönelik yürütülen MEB çalışmaları; MEB
ile protokolü bulunan ve öğrencilere yurt hizmeti sunan vakıf ve derneklerin yurtlarda
yürüttükleri çalışmaların içerikleri ve yöntemleri, eğitimde çoğulculuk, çocuğun din
veya inanç özgürlüğü ile çocuğun üstün yararı ve katılım hakkı başta olmak üzere diğer
çocuk hakları bakımından incelenmesi gereken konulardır.
Bu raporun yazıldığı dönemde, başta MEB HBÖGM İş Birliği Çalışmaları Yönergesi’nin yürürlükten kaldırılması, Sosyal Etkinlik İzinleri Yönergesi’nin yürürlüğe girmesi
ve değiştirilmesi gibi öğrencilere yönelik sosyal etkinlikler ve bu etkinliklerde STÖ ’lerle
işbirliği alanlarını düzenleyen mevzuatta çeşitli değişiklikler olmuştur. Dahası, Millî Eğitim Bakanlığı Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği’nde Eylül 2019’da yapılan değişiklikle “kamu
kurum ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşları tarafından eğitim
kurumlarında yapılacak sosyal etkinlikler” de yönetmeliğin kapsamına alınmıştır.151 Aynı
yönetmelikte Eylül 2018 tarihinde yapılan değişiklik, ulusal düzeydeki bilimsel, sosyal,
kültürel, sanatsal, sportif ve benzeri yarışmaların düzenlenen işbirliği protokollerinin yanı
sıra Bakanlık izniyle de gerçekleştirilmesine olanak sağlamıştır. İncelenen işbirliği protokollerinin birçoğuna dayanak oluşturan (mülga) Millî Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim
Kurumları Yönetmeliği, 11 Nisan 2018 tarihinde yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı
Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmıştır. Mülga yönetmelikte “iller genelinde düzenlenecek kurslar için il millî eğitim müdürlüğünce” protokol imzalanabileceği belirtiliyordu. Yeni yönetmelikte “il/ilçe genelinde düzenlenecek
faaliyetler için millî eğitim müdürlüğünce” işbirliği belgesi düzenlenebileceği ifadesi yer
alıyor.152 Bu değişikliklerin yanı sıra yeni yönetmelikte işbirliği içerisinde düzenlenecek
kurslara ilişkin mülga yönetmeliğe kıyasla daha ayrıntılı bilgi sunulduğu görülüyor. Kursların yalnızca kâr amacı gütmeyen kuruluşlarla yapılacağı, kurslarda kâr amaçlı faaliyette
bulunamayacağı, kurs ücreti talep edilemeyeceği gibi maddelere de yer veriliyor. Ayrıca,
önceki bölümlerde aktarıldığı gibi bazı protokollerin tamamen bazılarının da kısmen yürütmesinin durdurulmasına ilişkin yargı kararları mevcuttur. Halen uygulamada olan protokollerin ve olası gelecek işbirliği protokollerinin bu gelişmelerden ve değişikliklerden
nasıl etkilendiğine odaklanan ayrı bir çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.
Bu raporun odağında, MEB’in genel olarak farklı sektörler ve kuruluşlarla işbirlikleri ya da tüm işbirliği protokolleri yer almıyor; raporun başında da belirtildiği gibi
incelenen protokoller spesifik bir alanla ilgilidir. Dolayısıyla hangi koşullarda, hangi
150 Genç vd. (2017) çalışması kapsamında, Gündem Çocuk Derneği tarafından çocuklarla yürütülen atölyeler ve görüşmeler bu
açıdan önemli bir örnektir.
151 12.09.2019 tarihli ve 30886 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Eğitim Sen tarafından yürütmeyi durdurma istemiyle yargıya taşınmıştır. Dava süreci henüz sonuçlanmamıştır. Ayrıntılı bilgi için bkz. Eğitim Sen, 16 Eylül 2019.
152 Söz konusu düzenleme yaygın eğitim alanına ilişkin bir düzenlemedir; örgün eğitimi kapsamamaktadır.
54