BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 1 KASIM 2015 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU YSK her seçim öncesinde yayınladığı Sandık Kurullarının Oluşumu İle Görev ve Yetkileri Genelgesi’nin 33. maddesinde22 kendi almış olduğu 1040 sayılı gereğince yapılması gereken değişikliği yapmayarak ve sandık kurulu başkanlarına verilen eğitimlerde 1040 sayılı kararına atıf yapmayarak Türkçe ve okuma yazma bilmeyen seçmenlerin tercüman vasıtasıyla bilgi alma haklarını kullanmalarını engellemiştir. 1040 sayılı kararın yürürlükte olup olmadığı, yürürlükte ise Sandık Kurullarının Oluşumu İle Görev ve Yetkileri Genelgesi’nde neden değişiklik yapılmadığı konusunda YSK’ya 30.10.2015 tarihinde yapılan bilgi edinme başvurusuna cevap verilmemiştir.23 7 Haziran seçimleri öncesinde güvenlik nedeniyle sandık taşıma talepleri için mevzuata uygun olmadığı kararı24 veren YSK, 1 Kasım öncesinde güvenlik gerekçesiyle sandıkların taşınma taleplerine ilişkin kararı almakta gecikmiştir. Taraflı medya yayınları konusunda aldığı kararların uygulanmasında ve kampanya sürecinde kamu tarafsızlığının sağlanmasında etkili bir takip yapmaması konusunda eleştirilerin muhatabı olmuştur. YSK tarafından güvenlik nedeniyle sandıkların taşınamayacağına ilişkin kararı sonrasında da YSK’na 7 ilin 51 ilçesinin seçim kurulları tarafından güvenlik nedeniyle sandıkların yerinin değiştirilmesi talebi iletilmiştir.25 YSK bu talepleri kabul etmemiştir. YSK, 1 Kasım seçim sürecinde medya organları hakkında 58 uyarı kararı 113 yayın durdurma kararı almıştır.26 Seçim Barajı Anayasanın 67. Maddesindeki “(Ek fıkra: 23/7/1995-4121/5 md.) Seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenir.” hükmüne rağmen Türkiye’de uygulanmakta olan %10 seçim barajı27 temsil adaletini engellemekte ve her seçim döneminin ana tartışma konusu olmaktadır. Resmi gerekçesi “siyasi istikrarın sağlanması” olan %10 seçim barajı farklı siyasal düşüncelerin parlamentoda temsilini engellemekte, küçük partiler aleyhine bir durum yaratmakta ve temsilde adaleti engellemektedir. %10 barajı siyasal çoğulculuğun oluşması ve küçük siyasal partilerin gelişmesini de önlemektedir. %10 barajının seçmenlerin oy tercihlerine etkide bulunduğu, seçmenlerin siyasi düşüncelerini benimsese bile barajı aşamayacağını düşündüğü partilere oy vermediği kamuoyu araştırmacıları tarafından her seçim döneminde dillendirilmektedir. Çeşitli kesimlerce siyasi istikrar sağlama gerekçesiyle savunulan %10 barajı 1991, 1995, 22 Genelgenin 33. Maddesi; Okuma-yazma bilmeyen seçmenlerin oy kullanmaları MADDE 33- Okuma yazma bilmeyen seçmenlere, oylarını kullanmaları konusunda başkaları tarafından sandık çevresinde yardım edilemez. Okuma-yazma bilmeyen seçmen, sorduğu ve istediği takdirde sandık kurulu başkanı, sadece birleşik oy pusulası üzerinde bulunan siyasi parti işaretlerinden hangisinin hangi partiye ait olduğunu veya bağımsız adaylara nasıl oy verileceğini açıklar. Sandık kurulu başkanı veya üyeleri, okuma-yazma bilmeyen seçmenlere oy verme sırasında yardım etmek amacıyla oy verme yerine giremez, oy kullanma sırasında yardım edemez. 23 Bknz. EK 2 Bilgi Edinme Başvuruları 24 Mardin Ömerli ilçesi için 30.04.2015 tarih 2015/791 saylı ve Bitlis Hizan ilçesi için 05.05.2015 tarih 2015/879 sayılı kararlarında güvenlik nedeniyle sandıkların taşınamayacağına kar vermiştir. 25 Bknz. EK 3: YSK’nın Güvenlik Nedeniyle Sandık Taşınamayacağı Kararı Almasından Sonra YSK’na Güvenlik Nedeniyle Sandık Taşıma Talebiyle Başvuru Yapan Seçim Kurulları 26 Bknz. EK 4 1 Kasım Seçimleri sürecinde YSK tarafından verilen Yayın Durdurma Kararları 27 http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.5.2839&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 12 1 Kasim gözlem raporu.indd 12 21.02.2016 02:13