işe geri almamış ve bu kişilere iş mahkemeleri tarafından hükmedilen tazminatları ödemiştir. Başvuran sendikanın 2005 yılında, Tukaş işyerlerinde hiçbir üyesi kalmamıştır. Bu konuda sendikanın başvurusunu inceleyen AİHM, şu üç hususta tespit yaparak bir karara varmaktadır: ■ Her ne kadar işten çıkarmalar bir sendikal tazminat yaptırımına bağlanmış olsa da bu tazminatların kanunda öngörülen üç aylık süre yerine, bir yıl ila bir buçuk yıl arasında süren davalar sonucunda verilmiş olması nedeniyle kararlar caydırıcı etkisini kaybetmiştir. ■ Sendikal tazminatın miktarına ilişkin yapılan tespite göre yerel mahkemeler, haksız yere işten çıkarmalar nedeniyle kanunda öngörülen asgari tutarları tazminat olarak hükmederken işten çıkarılan işçilerin maaşlarının düşük olmasını ve/veya işveren firmanın yüksek mali gücünü göz önünde bulundurmadan veya bu konuda herhangi bir açıklama yapmadan tazminat miktarını belirleyerek tazminatların caydırıcı bir etki göstermesine engel olmuştur. ■ Söz konusu olayda işveren haksız işten çıkarmalar nedeniyle mahkemeler tarafından hükmedilen tazminat tutarlarını ödemeyi tercih ederek şirketindeki tüm çalışanların sendikasız kalmasına ve başvuran sendikanın bu şirketteki bütün üyelerini kaybetmesine yol açmış, bu da sendika için sendikal faaliyetinin özünü etkileyen bir kısıtlama olmuştur. Sonuçta Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sendikal nedenlerle toplu işten çıkarmalar gerçekleştiren işveren için yeterince caydırıcı yaptırımlar dayatmayan ulusal yasanın, başvuran sendikanın işçileri sendikaya katılmak için ikna etmeye çalışma özgürlüğünü ortadan kaldırdığı sonucuna varmıştır. Mevcut davada, başvuran sendikanın ve şirketin çatışan menfaatleri arasında kurulması gereken adil dengeye riayet edilmediği ortadadır. Dolayısıyla AİHM’ne göre söz konusu hususta, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11. maddesi ihlal edilmiştir. Kararda AİHM, davalı devletin, başvuran sendikaya 10.000 euro manevi tazminat ve yargılama giderleri olarak 8.500 euro ödemesine karar vermiştir. AVRUPA SERMAYELI İŞLETMELERDE YAŞANAN KOLEKTIF İŞÇI HAKLARI İHLAL VAKALARINDAN ÖRNEKLER Petro-Kimya İşkolu Flormar Bilgi Fransız Yves Rocher(Groupe Rocher) kadınlara yönelik makyaj ve güzellik ürünleri üreten ve bünyesinde çok sayıda markaya yer veren bir şirkettir. Dolayısıyla somut davada ne kanun koyucu ne de mahkemelerin, başvuran sendikanın, üyeleri adına söyleyeceklerinin dinlemesi için işvereni ikna etmeye çalışmadığı ve ilke olarak işverenle toplu sözleşme yapma hakkından etkin bir şekilde yararlanmasını sağlamak konusunda pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği ortaya çıkmıştır. 42 OH A L REJİMİNDE İŞÇİLERİN KOLLEK TİF H A K L A RI AV R U PA K Ö K E N L I / İ L I Ş K I L I İ Ş L E T M E L E R D E S E N D I K A L Ö R G Ü T L E N M E H A K L A R I AV RUPA SERMAYELI İŞLE TMELERDE YAŞANAN KOLEK TIF İŞÇI HAK L ARI İHL AL VAK AL ARINDAN ÖRNEK LER 43