CDL-AD(2019)017rev
- 56 -
eleştirel sivil toplum aktivistlerinin protesto faaliyetlerini sınırlamak amacıyla kötüye
kullanılmamalıdır.
İlke 8, Uluslararası Hukukçular Komisyonu'nun 'Terörizmle Mücadelede İnsan Haklarını ve
Hukukun Üstünlüğünü Korumaya İlişkin Berlin Bildirisi'
"Terörle mücadele tedbirlerinin uygulanmasında Devletler, ifade özgürlüğü, din, vicdan veya inanç,
dernek ve toplanma özgürlüğü ve kendi kaderini tayin hakkına dair barışçıl arayış ve istihbarat
toplama ve yayma alanında özellikle önemli olan mahremiyet hakkı dahil olmak üzere temel hak ve
özgürlüklere saygı göstermeli ve bunları korumalıdır. Temel haklar üzerindeki tüm kısıtlamalar
gerekli ve orantılı olmalıdır."
152. İşaretlerin ve diğer nesnelerin sembolik gösteriminin kısıtlanması. Bayraklar,
işaretler ve diğer ifade edici öğeler gibi sembollerin gösterilmesi, diğer iletişim biçimleriyle aynı
şekilde ifade özgürlüğü ve toplantı güvencelerine sahip olan korumalı iletişimlerdir. Bir toplantı
sırasında çalınan veya sergilenen nişanlar, üniformalar, kostümler, amblemler, müzik, bayraklar,
afişler veya pankartlar acı dolu bir tarihi geçmişin anılarını çağrıştırsa bile, bu genel olarak tek
başına barışçıl toplantı özgürlüğü hakkına müdahale etmek için bir neden olmamalıdır.304 İlgili
işaret veya sembollerin sergilenmesinin kanunen yasak olduğu durumlarda, kolluk kuvvetleri
önce (barışçıl kalmaya devam etmesi koşuluyla) toplantının devamına izin verirken bir yandan
da yasaklanmış malzemelere el koymaya çalışmalıdır. Öte yandan, bunun şiddete yol açtığı veya
bu tür sembollerin özünde ve münhasıran fiziksel şiddet eylemleri veya ırkçılık ifadeleri ya da
diğer benzer ifadelerle ilişkilendirildiği durumlarda, toplantı, bu tür bir şiddetin, yasa dışı
sindirme veya geçerli ceza yasalarına yönelik diğer önemli ihlallerin ortaya çıkmasını veya
tekrarlanmasını önlemek amacıyla meşru olarak kısıtlanabilir.
153. Maskelerin ve yüzü kapatan materyallerin takılmasına ilişkin hiçbir genel veya
rutin kısıtlama olmaması. İfade amacıyla toplantılarda maske ve yüzü kapatan materyallerin
takılması, ifade ve toplanma özgürlüğü haklarıyla korunan bir iletişim biçimidir. Bu, belirli bakış
açılarını veya dini inançları ifade etmek veya bir toplantı katılımcısını misillemeden korumak
için söz konusu olabilir.305 Barışçıl bir toplantıda maske veya yüzü kapatan diğer materyallerin
takılması, kaçınılmaz bir şiddet yaşanacağına dair somut kanıtların bulunmadığı durumlarda
yasaklanmamalıdır. Bir bireyden, davranışı olası bir tutuklama nedeni oluşturmadıkça ve
yüzünü kapatması kimliğinin tespit edilmesini engellemedikçe, maskesini çıkarması
istenmemelidir.306
ilişkin Raporu, A/63/337, 28 Ağustos 2008, paragraf 62. Uluslararası Hukukçular Komisyonu, “ 'teşvik ve tahrik' ile ilgili olarak iç
hukukta yer alan hükümler, çok daha geniş bir suç dizisini beraberinde getirmiş gibi görünüyor. … [Dikkatimiz] … 'özür dileme' veya
'övme', 'yüceltme veya dolaylı teşvik', 'kamuoyu nezdinde meşrulaştırma' ve terör eylemlerinin 'reklamının yapılması' gibi 'yeni'
suçlara odaklanmıştır" ifadelerini kullanmıştır. Bkz. Uluslararası Hukukçular Komisyonu, "Assessing Damage, Urging Action: Report
of the Eminent Jurists Panel on Terrorism, Counter-terrorism and Human Rights" (Hasarı Tespit, Eylemi Teşvik Etmek: Terörizm,
Terörizmle Mücadele ve İnsan Hakları Seçkin Hukukçular Paneli Raporu", (16 Şubat 2009), s.128.
304 Fáber / Macaristan (2012), a.g.e., not 31, paragraf 56-59; Ayrıca karşılaştırınız: Vajnai / Macaristan, Başvuru No. 33629/06, 8
Temmuz 2008, paragraf 49. Bu kararda Mahkeme, "Komünist diktatörlüğü yeniden kuracak herhangi bir siyasi hareket veya partinin
gerçek ve mevcut tehlike arz etmediğine" karar vermiştir; Karşılaştırınız: Lehideux ve Isorni / Fransa, (55/1997/839/1045), 23 Eylül
1998. Stankov ve Birleşik Makedon Örgütü Ilinden / Bulgaristan (2001), a.g.e., paragraf 73, not 16 davasında Mahkeme, Bulgar
hükümetinin ulusal güvenlik endişelerinin ortaya çıktığı yönündeki iddiasını reddederek, "zorlu bir süreç olan totaliter rejimlerden
demokrasiye geçiş bağlamından ve beraberindeki ekonomik ve politik krizden ötürü, birlikte yaşayan topluluklar arasındaki
gerilimler ... bilhassa patlayacak noktaya gelmiştir" şeklinde görüş belirtmiştir. Ayrıca bkz. Radko Yurttaşlar Derneği ve Paunkovski /
Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya, Başvuru No. 74651/01, 15 Ocak 2009.
305 Ayrıca bkz. BM Özel Raportörü Raporu (2014), A/HRC/26/29, 14 Nisan 2014, a.g.e., not 138, paragraf 32-33. Bu konuyla ilgili bir
tartışma için ayrıca bkz. Network for Policing Monitoring (Kolluk Gözlem Ağı), 22 Mayıs 2015, "Why Cover up? The need for Protest
Anonymity” (Neden Gizli? Protestolarda Anonimlik İhtiyacı), <https://netpol.org/2015/05/22/why-cover-up-the-case-for-protestanonymity/>.
306 Örneğin, bkz. Polonya Anayasa Mahkemesi'nin 10 Temmuz 2004 tarihli kararı (Kp 1/04); Ku Klux Klan / Kerik , 356 F.3d 197 (2.
Daire, 2004) (maske kullanımının ifade açısından herhangi bir değeri olmasa da maskeleri yasaklayan bir tüzüğü onaylamıştır); Ryan
/ DuPage İlçesi, 45 F.3d 1090 (7. Daire, 1995), maskenin gözdağı veren bir unsur olduğu durumlarda, maske kullanımının
yasaklanmasını onaylamaktadır). Ancak bkz. Dayton Şehri / Esrati, 125 Ohio Başvurusu, 3d 60, 707 NE2d 1140 (1997) (bir hükümet
komisyonu toplantısında “ninja” maskesi takıldığı için verilen mahkumiyet kararını bozmuştur, çünkü kovuşturma tamamen
davranışın ifade edici doğasına dayanmaktaydı).