- 65 -
CDL-AD(2019)017rev
Bir katılımcının durdurulmasının, aranmasının veya alıkonulmasının nedeni kişiye özel
olmalıdır ve yalnızca bir toplantıya katılmasına dayandırılmamalıdır. İstisnai olarak, toplantı
katılımcılarının önemli bir kısmının silahlı olabileceğine dair kanıtlar dahil olmak üzere olası
şiddet kanıtlarının bulunduğu durumlarda, katılımcıların silahlarının olup olmadığının tespiti
için aranabilecekleri toplanma yerlerine giden güzergahta kolluk kontrol noktaları kurulabilir.
İlgili yasalar ve çalışma prosedürleri, bu tür durumlarda arama yapma kriterlerini ve silahların
bulunması halinde ortaya çıkacak yasal ve pratik sonuçları özetlemelidir.
178. Sınır ötesi katılımın engellenmemesi. Ayrıca devletler, sınır ötesindeki bir toplantıya
katılımı engellemek için (vize gereklilikleri dahil) ayrımcı tedbirler uygulamamalıdır. Muhtemel
katılımcıların yalnızca nasıl göründüklerine, sahip oldukları fikirlere veya toplantının yapılacağı
devletin vatandaşı olmamalarına dayanılarak toplantı alanına girmelerinin engellenmesi, buna
örnektir.340 AB üye devletleri arasındaki Schengen Anlaşmasının tek taraflı ve geçici olarak
askıya alınması ve ardından komşu devletlerden vatandaşların bir toplantıya katılmasını
önlemek için sınır kontrollerinin yeniden başlatılması, bir toplantıya katılmak veya toplantıyı
gözlemlemek için seyahat edenlerin seyahat özgürlüğüne ve barışçıl toplanma özgürlüğü
hakkına orantısız ve kapsamlı kısıtlamalar getirebilir.341
179. Toplantıların dağıtılması son çare olmalıdır. Kaçınılmaz bir şiddet tehdidi342 olmadıkça
veya bir toplantının yürürlükteki ceza kanununu ihlal ettiği ve başkalarının haklarını ciddi bir
şekilde ihlal ettiği için yasa dışı olacağı durumlar haricinde toplantının dağıtılmasına izin
verilmez. Bu koşullarda göstericilerin toplantıdan sonra kovuşturmaya tabi olması, daha güvenli
ve daha pratik bir alternatif olmayacaktır. Bir toplantının dağıtılması; toplantının ölçeğine,
yerine ve koşullarına bağlı olarak kamu düzeni veya sağlık açısından bir noktada gerekli
görülebilir.343 Ancak kolluk görevlileri önce gergin bir durumu makul, daha az müdahaleci
önlemlerle çözmek, toplantının barışçıl yapısını kolaylaştırmak ve sürdürmek için çaba
göstermedikçe, toplantı dağıtılmamalıdır.
180. Toplantının dağıtılacağı (dağıtılma olasılığının bulunduğu) hususunun açık bir
şekilde iletilmesi. Toplantının dağıtılmasının gerekli görülmesi halinde, toplantı organizatörü
ve katılımcılar açık ve rahatlıkla işitilebilir şekilde bilgilendirilmelidir. Katılımcılara gönüllü
olarak dağılmaları için makul bir süre verilmelidir ve ancak bunu yapmamaları durumunda
kolluk kuvvetleri daha fazla müdahalede bulunabilir. Koşullar nedeniyle gerekli olmadıkça,
toplantının dağıtılması güç kullanılmadan gerçekleştirilmelidir. Kolluğun düzeni sağlamasına
müdahale ettikleri durumlarda üçüncü kişilerden (örneğin; gözlemciler, gazeteciler ve
fotoğrafçılar) dağılmaları istenebilir, ancak toplantının dağıtılmasını engellemeyecek veya
sekteye uğratmayacak, uygun bir yerden kolluk uygulamalarını gözlemlemeleri ve kaydetmeleri
engellenmemelidir.344
yukarıdaki not 263, R (Laporte tarafından yapılan başvuru üzerine) (FC) / Gloucestershire Emniyet Müdürü [2006] HL 55; ve BM
Genel Sekreteri Özel Temsilcisi'nin İnsan Hakları Savunucularının Durumuna Dair Raporu, İnsan Hakları Savunucuları: Genel Sekreter
Notu, BM Dok. A/61/312, 5 Eylül 2006. Ayrıca bkz. McCarthy / Barrett, 804 F. Supp. 2d 1126, 1135-1138 (WD Wash. 2011)
(Göstericilerin protesto bölgesine girmesini engelleyen bir yasağın uygulanmasının ifade ve örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiği tespit
edilmiştir).
340 bkz. Djavit An / Türkiye (2003), a.g.e. not 1, paragraf 59-62.
341 Bkz. Lluis Maria de Puig (Raportör), "Üye Devletlerde Güvenlik Sektörünün Demokratik Gözetimi", Siyasi İşler Komitesi Raporu,
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (2 Haziran 2005, Dok. 10567), paragraf 97; ve Tony Bunyan, "AB'deki Protestolar: "Sorun
çıkaranlar" ve "seyahat eden şiddet suçluları [tanımsız] veri tabanına kaydedilecek ve hedef alınacak" (Statewatch: 2010), şu adresten
ulaşılabilir: <http://www.statewatch.org/analyses/no- 93-troublemakers-apr-10.pdf>.
342 Bkz. Rai ve Evans / Birleşik Krallık, Başvuru No. 26258/07 ve 26255/07, 17 Kasım 2009 (kabul edilebilirlik); Samüt Karabulut /
Türkiye, Başvuru No. 16999/04, 27 Ocak 2009, paragraf 37-38. Ayrıca bkz. Kandzhov / Bulgaristan, Başvuru No. 68294/01, 6 Kasım
2008, paragraf 73 (AİHS Madde 10'un ihlal edildiği tespit edilmiştir). Bu kararda Mahkeme, "başvurucunun 10 Temmuz 2000'deki
eylemlerinin tamamen barışçıldı, yoldan geçenleri engellemedi ve başkalarını şiddete kışkırtması pek olası değildi [...] Ancak
Pleven'deki yetkililer, başvurucuyu susturmak ve Adalet Bakanı'nı kamuoyu önünde herhangi bir eleştiriden korumak için kuvvetli ve
yerinde tepki vermeyi seçtiler."
343 Ayrıca bkz. Nosov ve Diğerleri / Rusya (2014), a.g.e., not 278, paragraf 58: “Katılımcıların hedeflerine ulaşmalarına yetecek kadar
uzun bir süre geçtikten sonra, yasa dışı bir toplantının dağıtılması, sıhhi koşulların bozulmasını önlemek veya toplantıdan
kaynaklanan trafik aksamasını durdurmak amacıyla, örneğin, kamu düzeni ve başkalarının haklarının korunması açısından haklı
görülebilir.
344 Pentikäinen / Finlandiya, Başvuru No. 11882/10, 20 Ekim 2015, paragraf 111-114.