CDL-AD(2019)017rev
- 68 -
yaralanma riskinin olduğu ve diğer daha az zorlayıcı yöntemlerin başarısız olduğu ya da
uygulanamaz olduğu durumlarda kullanılabilir. Bu tür silahlar hiçbir zaman yalnızca emre
itaat edilmesini sağlamak amacıyla kullanılmamalıdır;354
• Göz yaşartıcı gaz veya tazyikli su gibi ayrım gözetmeyen etkilere sahip yöntemler, yalnızca
dağıtma amacıyla kullanılmalı ve insanların (katılımcılar/çevredeki kişiler; şiddet davranışı
sergileyen/barışçıl kişiler) olay yerinden ayrılamayacağı durumlarda kullanılmamalıdır.
Bunlara sadece şiddetin, şiddete katılan bireyleri hedef almanın mümkün veya yeterli bir
müdahale olmayacağı bir düzeye ulaşması durumunda başvurulmalıdır.355
• (Cop, plastik mermi, vb. dahil) Herhangi bir güç kullanımı, barışçıl göstericilere veya
çevredeki kişilere değil, yalnızca şiddete karışmış kişilere yönelik olmalıdır.
• Kolluk yönetmelikleri, ciddi ve gelişigüzel yaralanmalara neden olacak kadar kusurlu olan
veya orantısız hasara neden olabilecek teçhizat veya silahların kullanımını açıkça
yasaklamalıdır.
Madde 15(2), Kolluk Yasası No. XXXIV, Macaristan (1994):
"Kolluk tedbirleri veya cebir kullanma araçları için çeşitli olası ve uygun seçenekler arasından, etkilenen
kişi nezdinde en az kısıtlanma, yaralanma veya zarara neden olan seçenek tercih edilecektir.
Alıntı: Kolluk Meslek Ahlakı Bütünlüğünü Teşvik Etmeye Yönelik İlkeler (Amerika Birleşik
Devletleri Adalet Bakanlığı) "Kolluk görevi, bazen bir memurun, gözaltına almak veya memurun
kendisini, diğer memurları veya genel olarak bireyleri, kaçınılmaz bir zarar görme riskinden
korumak için, şiddet sergileyen, saldırgan veya direnen bir kişiyi kontrol etmesini gerektirir. Kolluk
görevlileri, görevlilerin ve başkalarının hayatını korurken, yalnızca bir etkinliği etkili bir şekilde
kontrol altına almak için makul ölçüde gerekli olan miktarda güç kullanmalıdır... Güç kullanımı
makul ve gerekli olduğunda, görevliler, mümkün olduğu ölçüde, artan bir ölçekte seçenekleri
kullanmalı, daha düşük bir güç düzeyinin yeterli olmayacağı veya olmadığı belirlenmedikçe daha
güçlü araçlara başvurmamalıdır. Genel olarak teşkilatın güç sürekliliğine dahil edilmesi gereken
güç seviyeleri şunları içerir: sözlü komutlar; ellerin, kimyasal maddelerin, cop veya diğer darbe
silahlarının, köpeklerin, ölümcül olmayan mermilerin ve ölümcül gücün kullanımı."
356
186. Ateşli silah kullanımı. Ateşli silahların her türlü kullanımı, potansiyel olarak ölümcül etkiye
sahip oldukları şeklinde değerlendirilmelidir. Dolayısıyla ateşli silahlar, toplantılarda kolluk
uygulamaları yapılması veya toplantıların dağıtılması açısından uygun taktik araçlar değildir ve
bunların kullanımından kaçınılmalıdır. Özellikle de bir kalabalığa ayrım gözetmeksizin ateş edilmesi
her zaman yasa dışıdır ve şiddet içeren toplantılar (ne yasal ne de barışçıl olanlar) bağlamında bile
her zaman asgari güç kullanılmalıdır.357 Ölümcül gücün kasıtlı kullanımı, yalnızca başka birinin
hayatını belirgin bir tehditten korumak amacıyla kesinlikle kaçınılmaz olduğu durumlarda yasalara
uygundur.358
187. Güç kullanımına ilişkin yasal hükümler. Kolluk kuvvetlerinin toplantılar öncesinde,
sırasında veya sonrasında uygunsuz, aşırı veya hukuka aykırı güç kullanımı, insan haklarını ve temel
özgürlükleri ihlal eder, kolluk-toplum ilişkilerini zayıflatır ve yaygın bir gerginlik ve huzursuzluğa
Avrupa İşkencenin ve İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamelenin veya Cezanın Önlenmesi Komitesi (CPT) Standartları, [CPT/Inf/E
(2002)1 - Rev. 2015], s. 109 ve 112.
355 Karşılaştırınız: Uluslararası Af Örgütü Hollanda Yönergeleri, Yönerge no. 7h) ve bölüm 7.4.2, s. 157-8.
356 Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı, Kolluk Meslek Ahlakı Bütünlüğünü Teşvik Etmeye Yönelik İlkeler, paragraf 1 ve 4.
357 Kolluk Kuvvetlerinin Güç ve Ateşli Silah Kullanmasına İlişkin BM Temel İlkeleri, İlke 9, a.g.e., not 347 şu şekildedir: “Kolluk görevlileri; bariz
ölüm veya ciddi yaralanma tehlikesine karşı kendini veya başkalarını savunmak, cana yönelik ciddi tehdit içeren hayli ağır bir suçun
işlenmesini önlemek, böyle bir tehlike arz eden ve otoritesine direnen bir kişiyi tutuklamak veya bu kişinin kaçmasını önlemek amaçları
dışında ve bu amaçlara ulaşmak için daha hafif araçların yetersiz kaldığı durumlar haricinde insanlara karşı ateşli silah kullanmayacaktır. Her
halükarda, ateşli silahların kasıtlı olarak ölümcül şekilde kullanımı, ancak hayat kurtarmak için kesinlikle kaçınılmaz olduğunda söz konusu
olabilir."
358 Bkz. Hukuk Dışı, Yargısız ve Keyfi İnfazlar BM Özel Raportörü Christof Heyns'in İnsan Hakları Konseyi'ne sunduğu rapor, BM Dok.
A/HRC/26/36, 1 Nisan 2014, paragraf 75. Ayrıca bkz. Kolluk Kuvvetlerinin Güç ve Ateşli Silah Kullanımına İlişkin BM Temel İlkeleri, İlke
14, a.g.e., not 347: “Şiddet içeren toplantıların dağıtılmasında, kolluk kuvvetleri, ateşli silahları yalnızca daha az tehlikeli araçlar
kullanılabilir olmadığında ve yalnızca gerekli olan asgari ölçüde kullanabilir. Kolluk kuvvetleri, İlke 9'da belirtilen koşullar dışında, bu gibi
durumlarda ateşli silah kullanmayacaktır." Ayrıca bkz. Toplantılarda Kolluk Uygulamalarına Dair AGİT/DKİHB İnsan Hakları El Kitabı, s.
82.
354