CDL-AD(2019)017rev
- 76 -
kurmak için kullanılabilir, yönetmeliklerin ve kolluk yaklaşımlarının gözden geçirilmesinin veya
daha fazla eğitimin, kaynakların ya da ekipmanın gerekli olabileceği alanları vurgulayabilir.
Bağımsız izleme raporları ayrıca Avrupa Konseyi, AGİT /DKİHB ve Birleşmiş Milletler gibi
uluslararası kuruluşları belirli bir ülkede insan haklarına saygı duyulma ve bu hakları koruma
düzeyi hakkında bilgilendirmek için yararlı bir kaynak olabilir (bkz. Ek A, Uluslararası insan
hakları standartlarının uygulanması).
3. Tıbbi bakıma erişimi kolaylaştırma ve doktorların çalışmalarını koruma görevi
213. Silah çeşitliliğine bağlı olarak artan sağlık riski. Son yıllarda kalabalık kontrolü
amacıyla kullanılan silahların çeşitliliğinin arttığı görülmektedir. Bazı durumlarda bu silahlar,
eski askeri sınıf silahları da içermektedir. Çoğu zaman, bu tür silahların kullanımı yeterince
düzenlenmemekte veya bilinmemektedir. Bu da böylesi silahların yaygın kullanımına veya
kötüye kullanılmasına yol açarak toplantılardaki katılımcıların yaralanmasına, sakatlanmasına
veya ölümüne neden olur.407 Toplantılar esnasında rutin olarak kullanılan plastik mermi, göz
yaşartıcı gaz gibi kimyasal tahriş özellikli maddeler, tazyikli su, sersemletici el bombası
(flashbang) veya ses bombası gibi yönelim bozukluğuna neden olan silahlar ya da sonik toplar
gibi akustik silahları da içeren kalabalık kontrol teknikleri ve silahları çok büyük ölçüde
gelişmiştir ve insan sağlığı için eskisinden çok daha büyük riskler oluşturmaktadır.408
214. Doktorlara erişimi kolaylaştırma görevi. Bu nedenle, devlet yetkililerinin uygun tıp
hizmetlerinin kamuya açık toplantılara katılan tüm katılımcıların yanı sıra çevrede
bulunabilecek katılımcı olmayan kişiler ve kolluk görevlileri tarafından erişilebilir olmasını
sağlamaları daha da önemlidir. Tıp hizmetleri, profesyonel veya gönüllü olarak çalışan sağlık
çalışanları veya gönüllü kuruluşlar ya da sokak sağlık görevlileri tarafından sağlanabilir.409
Hastalıkları önlemek ve siyasi bağlantıları, resmi veya gayri resmi statüleri, ırkları veya dinleri
ne olursa olsun hasta ve yaralılara bakmak, doktorların ve diğer tıbbi personelin etik görevidir.
Yetkililer, bu profesyonel göreve, sağlık sistemlerinin genel işlevlerine ve tıp hizmetlerine,
kargaşa ve şiddet sırasında dahi müdahale etmekten her zaman kaçınmalıdır.410
215. Tıp hizmetleri ihtiyaç temelinde verilmelidir. Tıbbi tedavi, ihtiyaç önceliğine
dayanmalı ve gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilere sunulmalıdır. Bu bağlamda çocuklar,
hamile kadınlar veya engelliler gibi potansiyel açıdan savunmasız durumdaki toplantı
katılımcılarının özel ihtiyaçları dikkate alınmalıdır. Ayrıca acil durum araçlarının yaralılara hızlı
erişimi sağlanmalı, gönüllü olarak çalışanlar da dahil olmak üzere sağlık personeli, kolluk
görevlileri veya diğer toplantı katılımcıları tarafından hedef alınmadan yaralıları tedavi
edebilmelidir.411
216. Doktorların çalışmasına müdahale etmeme sorumluluğu. Hükümet ve kolluk
kuvvetleri, protestolar ve kargaşa dönemleri dahil olmak üzere, doktorların ve tıp uzmanlarının
mesleki görevlerine ve sağlık sistemlerinin genel işlevlerine müdahale etmemeli, doktorların ve
tıp uzmanlarının her türlü halka açık toplantı sırasında insanlara uygun bakımı sağlamak için
Bkz. "Tebdil-i Kıyafet Ölüm: Kalabalık Kontrol Silahlarının Sağlık Açısından Sonuçları", (Doktorlar ve İnsan Hakları ve Uluslararası
Medeni Özgürlükler Örgütleri Ağı, 2016) şuradan ulaşılabilir:
<http://physiciansforhumanrights.org/library/reports/lethal-in-disguise.html>.
408 Bu nedenle, kinetik darbeli mermiler (plastik mermiler), özellikle yakın mesafeden ateşlenirse ciddi yaralanma, sakatlık ve ölüme
neden olabilir; kimyasal tahriş edici maddeler ("göz yaşartıcı gaz") gözlerde tahrişe, ciltte sızıya, solunum sıkıntısına ve psikolojik
yönelim bozukluğuna neden olur ve ciddi yaralanmalara ve ölüme sebebiyet verebilir; tazyikli su, gözleri yaralayabilir ve soğuk
havada kullanılırsa hipertermi veya donmaya neden olabilir; yönelim bozukluğu cihazları (flashbang veya sersemletme bombaları)
patlarken parçalanabilir ve patlama kaynaklı yaralanma riski taşıyabilir; akustik silahlar (sonik toplar) ise işitme kaybı dahil olmak
üzere kulaklara ciddi zarar verme potansiyeline sahiptir. Ayrıca bkz. Ali Güneș / Türkiye, (2012) a.g.e., not 353; İzci / Türkiye (2013),
a.g.e., not 353.
409 Protestolarda gönüllü görev yapan sağlık çalışanlarının tarihçesi için bkz. <https://atlantaresistancemedics.wordpress.com/thelibrary/history/>
410 Bkz. "Özgürlüğü Aşağılama: Türkiye'de Göz Yaşartıcı Gazın Silah Olarak Kullanımı ve Sağlık Personeline Yönelik Saldırılar", (İnsan
Hakları için Doktorlar, 2013) <http://physiciansforhumanrights.org/library/reports/contempt-for- freedom.html>
411 Aynı yerde.
407