Uluslararası Ayrımcılık Konferansı
yanıtlar vermemesi riski nedeniyle güvenilirliği ya da nasıl bir yöntem
izlenmesi gerektiği tartışmalıdır.
AİHM ve Ayrımcılığın İspatı Konusundaki Yaklaşım
Polis şiddetinin ırk temelli ayrımcılığı içerdiğine ilişkin iddialarda mahkeme önce Hugh Jordan v. Birleşik Krallık davasında15 istatistiki veriye rağmen ihlal kararı vermemişken Nachova kararında Daire yine istatistiksel
verinin yanı sıra ırkçı olduğu iddia edilen bir polis şiddeti vakasında etkili
soruşturma yapılmaması nedeniyle devletin kendi hatasından faydalanmaması gerektiğini, devletin ırkçı olma ihtimali bulunan bu tür bir ölüm olayında toplumu bunun ırk temelli olmadığına ikna etmek ve azınlıktakilerin kendilerini güvende hissedebilmelerini sağlamak için etkili soruşturma
yapmamasının ispat yükünü terse çevirmeye yeterli olabileceğini kabul etmiştir.16 Ancak Genel Kurul, Daire'nin bu kararına katılmayarak polis şiddeti gibi vakalarda istatistiki verinin ve etkili soruşturma yapılmamasının
ispat yükünün terse çevrilmesinde tek başına yeterli kabul edilemeyeceğine karar vermiştir. Fakat Genel Kurul'un Nachova kararında olaya özgü
biçimde bu şekilde değerlendirme yaptığını, istihdam ve eğitim gibi alanlarda bu yöntemin kullanılabileceğini belirttiğini de not düşmek gerekir.17
2005 yılına gelindiğinde AİHM ilk defa istatistiki veriye dayanarak ve
ispat yükünü paylaştırarak ayrımcılığa hükmetmiştir. Hoogendijk kararında Mahkeme, Hollanda’da sosyal güvenlik sisteminde yapılan değişiklik
sonucunda bir kadın başvurucunun engelli gelirinden mahrum kalmasına
ilişkin başvuruda bu değişikliğin o dönemde evli kadınlar çalışmadığı için
kadınlara daha fazla etki etmesi nedeniyle dolaylı ayrımcılık olduğuna
karar vermiştir.18 Mahkeme kararda bir yandan istatistiksel verinin tek
başına ayrımcılık için yeterli olmayabileceğini belirtirken diğer yandan da
bu verinin yok sayılamayacağını ve bu başvuru özelinde ispat için yeterli
olduğunu kabul etmiştir. Aynı yıl verilen Timishev kararında Rusya’da
15
16
17
18
90
24746/94, 4.5.2001.
Nachova vd. v. Bulgaristan, 43577/98, 26.2.2004.
Nachova vd. v. Bulgaristan (GK), 43577/98, 6.7.2005, par. 157.
Hoogendijk v. Hollanda, 58641/00, 6.1.2005.