İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi *Ön duruşmadan kasıt, savcının şüpheliyi mahkemeye sevk ettiği şüphelinin hâkim karşısına çıktığı ilk duruşma / savcının şüpheliyi mahkemeye sevk ettiği duruşmadır. rada biz bilerek bu öncelikli kuralları sona sakladık. Bunun nedeni, en önemli görevinizin duruşmayı izlemek ve kendi gözlerinizle gördüklerinizi ve kulaklarınızla işittiklerinizi raporlamak olduğunu anlamanızı sağlamaktı. Soruşturmanız gereken ön duruşma kuralları şunlardır: 1. Mahkemeyi beklerken sanık serbest olmalı ve tutuklu bırakılmamalı. Bu kural, masumiyet karinesi kuralının bir ifadesidir. Doğruyu söylemek gerekirse cezaevinde yargılanmayı beklemek bayram tatili sayılmaz. Bu başlı başına bir cezadır ve sanık henüz suçlu bulunmamıştır. Dolayısıyla yargılanana kadar serbest kalmalıdır. Ancak gerçek bundan farklıdır. Şaşırdınız mı? Soru: Evet, bu durum insanı çileden çıkarıyor. Herhalde bana bazı durumlarda sanığın cezaevinde kalması gerektiğini söyleyeceksiniz. Cevap: Evet, aynen öyle. Suçlanan herkes aslında masum değildir. Büyük olasılıkla davaların çoğunda polis aslında suçu işleyen kişiyi yakalamıştır. Bu durumda, pek çok davada suçlu kişinin kaçması, başka suçlar işlemesi veya yargılamadan önce tanıklara müdahale etmesi söz konusu olabilir. Bu saydığımız üç neden bir mahkemenin sanığı serbest bırakmayı reddetmesinde temel gerekçelerdir. Hâkimin bu risklerin bulunduğuna dair geçerli sebeplerinin olması lazım. Hâkim, söz konusu davada neden böyle bir risk olduğunu düşündüğünü açıklamalıdır. Hâkim, savcılığın iddiasının güçlülüğünü veya zayıflığını dikkate almalıdır. 2. Eğer sanık tutuklu yargılanıyorsa, tutulma koşulları ve tutuklulukta gördüğü muamele adil olmalıdır. Bunu öğrenmenin en iyi yolu sanığı hapishanede ziyaret etmek ve onunla mülakat yapmaktır. Bunun için mahkemeden veya cezaevinden izin almanız gerekebilir. Gerekiyorsa bu izni nasıl alabileceğinizi öğrenin. Eğer sanığı ziyaret ederseniz önce kendi nesnel rolünüzü anlatın. Sizinle görüşmeyi reddedebilir. Sizinle görüşmeyi kabul ederse yargılamayı izlemenize bir itirazı olup olmadığını sorun. İtirazları varsa bunları dikkate alabilirsiniz. İtiraz ederse mesai arkadaşlarınızla veya STÖ’lerle devam edip etmeme konusunu görüşebilirsiniz. Bazı sanıklar gözlemcilerin davalarına dikkat çekmesinin daha kötü sonuçlara yol açacağını düşünmek için haklı gerekçelere sahip olabilirler. Bu görüşmede delillerden bahsetmemelisiniz. Size itirafta bulunursa sanık aleyhine tanıklık etmek durumunda kalmak istemezsiniz. Ancak, avukatı yoksa iddialardan ne anladığını size açıklamasını isteyebilirsiniz. Fakat onun savunmasına kendinizi kaptırmamaya çalışın. 31 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 31 27.05.2017 17:34