DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ
endişelerini hafifletebilir. Etkilenen tarafların endişelerini anlamaya yönelik iyi niyetli
çabalar, sorunları önleme veya en aza indirme yönünde uzun bir yol kat edebilir.
B. Vicdani Talepler İçin Makul Uyarlamaların Sağlanması
II. Bölüm'de belirtildiği üzere, başka bağlamlarda olduğu gibi eğitimde de din veya inanç
özgürlüğü, ancak söz konusu sınırlamalar "yasayla öngörüldüğünde" ve “kamu güvenliğini, düzenini, sağlığını veya ahlakını ya da başkalarının temel hakları ve özgürlüklerini
korumak için” kesinlikle gerekli olduğunda kısıtlanabilir69. Ayrıca bu tür sınırlamalar,
ulaşılmaya çalışılan meşru amaçla orantılı olmalı ve korunan hakların gerektirdiği kapsamlı yoruma paralel olarak katı bir şekilde yorumlanmalıdır.
Devletin eğitimi teşvik etme konusundaki çıkarı ne kadar önemli olursa olsun, tek başına
eğitim, kişinin dinini veya inancını ifade etme hakkını sınırlandırmak için izin verilen
gerekçelerden biri değildir. Bu yüzden, devletin kendi eğitim programını gerçekleştirmedeki çıkarı, uluslararası insan hakları hükümleri kapsamında öğrenciler, ebeveynler veya
başkaları tarafından öne sürülen hakların kısıtlanması için tek başına bir gerekçe değildir.
Bosna Hersek'te Dinler Kültürü Girişimi
"Dinler Kültürü", öğrencilere Bosna Hersek'te yaygın olan dört büyük din hakkında
öğretim vermek için tasarlanmış bir derstir. Belirli bir dini dogmatik bir bakış açısıyla öğretmek yerine, bu dört dini belirli bir inanca bağlı öğrenciler için geleneksel din
derslerinde olduğu gibi öğretmekte ve tüm öğrencileri bunları tarih, kültür ve toplum gözüyle keşfetmeye davet etmektedir. Bu yaklaşım kapsayıcıdır ve dinler arası
hoşgörü ve anlayışı geliştirmeyi amaçlayan, güven artırıcı bir tedbir görevi görür.
Amacı, yeni nesillere başkalarının dinlerinin kültürüne ve tarihine dair temel bilgiler
sağlayarak, diğer insanların inançları ve kültürleri hakkında bilgi eksikliğinden kaynaklanan olası yanlış anlamaları ve çatışmaları, azaltmaktır. Ülkenin farklı bölgelerinde farklı şekillerde uygulanmakla birlikte, bu program nihayetinde müfredatın
önemli bir parçası olarak tüm öğrencilere hizmet edebilir.
Aynı zamanda, eğitim ortamının özgünlüğünden dolayı, okul bağlamındaki bu bir dizi
sınırlı hedefin daha ileriye götürülmesi için neyin gerekli olduğunu değerlendirmede
okul yetkililerine önemli ölçüde saygı gösterilebilir. Örneğin, sadece fiili rahatsızlıkları
önlemek için değil, daha genel olarak okul düzenini korumak için de gerekli olan önlemler desteklenebilir. Bu, eğitim görevlilerine, hükümet yetkililerinin diğer bağlamlarda sahip olabileceğinden biraz daha geniş takdir yetkisi verebilir ancak din veya inanç
özgürlüğünü sınırlayan herhangi bir önlemin, "kendilerine esas teşkil eden özel ihtiyaçla doğrudan ilişkili ve orantılı olması gerektiği" hala geçerlidir.70
69 MSHUS, madde 18(3), a.g.e. not 26.
70 Genel Yorum No. 22 (48), paragraf 8, a.g.e. not 29.
53