DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ Yönetici Özeti Arka Plan AGİT'in çatışma önleme rolü ve karşılıklı saygı ve anlayış kültürünü teşvik etme taahhüdü doğrultusunda, ODIHR Din veya İnanç Özgürlüğü Uzmanlar Paneli Danışma Konseyi2, diğer uzmanlar ve akademisyenler ile birlikte, 2007 Mart'ında Toledo, İspanya'da, 56 devletli AGİT bölgesindeki kamu okullarında dinler ve inançlar hakkındaki öğretim yaklaşımlarını tartışmak üzere bir araya gelmiştir. Uzmanlar çok çeşitli altyapılardan gelmektedir ve önde gelen akademisyenleri, politika yapıcıları, eğitimcileri, hukukçuları ve hükümetler arası kuruluşların ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini içermektedir. Toledo toplantısı, sonrasında Bükreş ve Viyana'daki toplantıları ile Danışma Konseyi üyeleri, daha geniş Panel ve diğer uzmanlar arasında kapsamlı işbirliğini içeren, Devlet Okullarında Dinler ve İnançlar hakkında Öğretime ilişkin Toledo Kılavuz İlkelerinin hazırlanması ile sonuçlanan yoğun bir süreç başlatmıştır. Hedef ve Amaç Toledo Kılavuz İlkeleri, dünyada artan dini çeşitliliğin ve kamusal alanda dinin artan varlığının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmak amacıyla hazırlanmıştır. Gerekçeleri iki temel ilkeye dayanmaktadır: ilki, herkesin din ve inanç özgürlüğü hakkına saygıyı vurgulayan öğretimde olumlu bir değerin olması ve ikincisi, dinler ve inançlar hakkında öğretimin zararlı yanlış anlamaları ve kalıp yargıları azaltabileceğidir. Toledo Kılavuz İlkelerinin temel amacı, özellikle din özgürlüğünü geliştirmek için bir araç olarak okullarda dinler ve inançlar hakkındaki araştırma ve bilgiyi desteklemeyi tercih ettiklerinde AGİT üyesi Devletlere yardımcı olmaktır. İlkeler, belirli bir din veya inancın öğretilmesinden farklı olarak, sadece farklı dinler ve inançlar hakkında öğretim sağlamaya çalışan eğitim yaklaşımına odaklanmaktadır. Ayrıca din ve inançlar hakkında öğretimin gerçekleştiği her zaman ve her yerde dikkate alınması gereken kriterler sunmayı hedefler. Özet Dinler ve İnançlar Hakkında Öğretime İlişkin Toledo Kılavuz İlkeleri beş bölüme ayrılmıştır: 1. Bölüm; Toledo Kılavuz İlkelerinin gerekçesi, amacı ve kapsamına dair bir girişin yanı sıra dinler ve inançlar hakkında öğretim ile ilgili diğer hükümetler arası kuruluşlar tarafından yürütülen girişimlerin bir özetini sağlar. Bu bölüm, AGİT'in din veya inanç özgür2 Danışma Konseyi; genel ODIHR Din ve İnanç Özgürlüğü Uzmanları Paneli içinde öncü temas grubu olarak hizmet eden ve dinler ve inançlar ile ilgili konularda ODIHR’ye danışmanlık sağlayan, ODIHR tarafından atanan uzmanlardan oluşan bir organdır. Başlangıçta ODIHR tarafından atanan nispeten küçük bir uzmanlar birimi olarak kurulmuş, son yıllarda büyük Panel AGİT üyesi Devletler tarafından aday gösterilen uzmanları kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu yapı, Panelin zaman içindeki büyümesinde bir evrim olduğunu göstermektedir. “Panel”, Danışma Konseyinin de dahil olduğu daha büyük bir grubu ifade eder. Kolaylık olması açısından, söz konusu ikinci birim “Din veya İnanç Özgürlüğü Uzmanları Danışma Konseyi” ya da sadece “Danışma Konseyi” olarak anılacaktır. Panel ve Danışma Konseyi, AGİT üyesi Devletlere, din veya inanç özgürlüğüne ilişkin AGİT taahhütlerinin uygulanması konusunda düzenli olarak destek ve yardım sağlamaktadır. 11