DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ
II. İnsan Hakları Çerçevesi ve Dinler ve İnançlar hakkında
Öğretim
A. İnsan Hakları Çerçevesi
Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü en temel insan haklarından biridir. Bu özgürlüğün
korunması, AGİT üyesi Devletlerin taahhütleri arasında önemli bir yere sahiptir. Helsinki Nihai Senedinin VII. İlkesi şunu ifade eder:
Katılımcı Devletler ırk, cinsiyet, dil veya din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarına ve düşünce, vicdan, din ve inanç özgürlüğü de dahil olmak üzere temel özgürlüklerine saygı duyacaktır.
Her biri insan kişiliğinin özündeki onurdan kaynaklanan ve özgür ve tam gelişimi için
gerekli olan medeni, siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer hak ve özgürlüklerin
etkin şekilde kullanılmasını destekleyecek ve teşvik edecektir.
Bu çerçevede üye Devletler, bireyin kendi vicdanının gerektirdikleri uyarınca hareket
ederek, tek başına veya topluca, dini veya inancı ikrar etme ve uygulama özgürlüğünü
tanıyacak ve buna saygı duyacaktır.24
1989 Viyana Toplantısı Sonuç Belgesi,25 din ve inanç özgürlüğünün kullanılması ile ilgili
bir takım temel ilkeler ortaya koymaktadır, bunlar:
(16) Bireyin dinini veya inancını ikrar etme ve uygulama özgürlüğünü sağlamak için
üye Devletler, diğerlerinin yanında,
(16.1) – medeni, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hayatın her alanında insan haklarının ve temel özgürlüklerin tanınmasında, kullanılmasında ve bunlardan yararlanılmasında bireylere ve topluluklara karşı din veya inanç temelinde ayrımcılığı önlemek ve
ortadan kaldırmak ile inançlılarla inançsızlar arasında fiili eşitliği sağlamak için etkili
önlemler alacak;
(16.2) –farklı toplulukların inananları arasında olduğu kadar inananlar ve inançsızlar
arasında da karşılıklı hoşgörü ve saygı iklimini teşvik edecek; [...]
(16.6) – herkesin, tek başına veya başkalarıyla birlikte, kendi seçtiği dilde din eğitimi
verme ve alma hakkına saygı duyacaktır.
Tüm devletler, uluslararası hukuk gereği, insan haklarının ve düşünce, vicdan ve din
24 Helsinki Nihai Senedi, a.g.e. not 7.
25 Nihai Senedin, Konferansın izlenmesine ilişkin hükümleri esasında düzenlenen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı Üye
Devletler Temsilcileri 1989 Viyana Toplantısı Sonuç Belgesi, Viyana, 17 Ocak 1989, https://www.osce.org/files/f/documents/a/7/40881.pdf adresinden ulaşılabilir.
25