DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ duyulabilecek uyarlamaların veya muafiyetlerin farklı niteliği ve kapsamı dikkate alındıktan sonra, bir bütün olarak dersler için verilenlerle aynı gerekçelerle verilmelidir. Bu, kapsayıcı danışma organlarının hassas konuların belirlenmesine yardımcı olabileceği ve bunların en iyi şekilde nasıl ele alınabileceğini önerebileceği bir alandır. Katılmamayı Tercih Etme Düzenlemelerinin Yapılandırılması Katılmamayı tercih etmenin belirli bir öğrencinin din veya inanç özgürlüğünü korumanın doğru yolu olduğuna karar verildikten sonra, katılmamayı tercih etme hakkının nasıl yapılandırılacağı düşünülmelidir. Öğrenciyi damgalamayan veya ona karşı ayrımcılık yapmayan bir yaklaşımın bulunması gerekir. Örneğin, derse katılmamayı tercih eden öğrenciyi başkalarının ceza olarak gönderildiği aynı odaya göndermek yanlış bir mesaj verir. Diğer yandan, öğrencinin derse katılmamayı tercih ettiğinde anlamlı ve üretken bir şey yapmasına izin vermek olumlu bir alternatif olacaktır. Öğrencinin derse girmemesi gerçeğinin, diğer öğrencilerin dışlayıcı veya ayrımcı davranışları için bir temel teşkil etmesini önlemeye özen gösterilmelidir. "Farklı" olarak damgalanmaktan kaynaklanan, hemen göze çarpmayan veya aşikar olan ayrımcılık biçimlerini önlemek çok zor olabilir. Şu faktörlerin, katılmamayı tercih etme düzeninin öğrencileri belirli bir programın tarafsız olmayan yönlerinden yeterince koruyup korumadığı konusunda etkili olduğu tespit edilmiştir: olmazsa olmaz bir husus, öznel bir konu olarak muafiyet planının sorunu ebeveynlerin ve öğrencilerin bakış açısından mümkün olduğunca tatmin edici bir şekilde ele alması gerektiğidir. İkinci olarak, muafiyet planı, gereksiz karmaşıklıklardan kaçınılarak hem ebeveynlerin hem de öğretmenlerin bakış açısından uygulanabilir olmalıdır. Üçüncüsü, muafiyet planının işleyişi, söz konusu öğrenci için olumsuz sonuçlara yol açmamalı veya öğrenci bunu ayrımcılık olarak deneyimlememelidir.78 Dördüncüsü, muafiyetler verildikten sonra, alternatif ve uygun öğrenme fırsatları da sağlanmalıdır. Son olarak, muafiyet talebinde bulunan bir tarafın buna hakkı olduğunu gösterebilmesi gerekirken, muafiyeti elde etmek için kişisel inancın mahrem konularını duyarsız şekillerde açıklamaya mecbur bırakmaktan kaçınılmalıdır79. D. Dinlerle veya İnançlarla Bağlantılı Mevcut ve Potansiyel Sorunların Ele Alınması Din veya inanca karşı tarafsızlık, devletin dinlere veya inançlara düşman olamaması ve nesnel bir duruş sergilemesi gerektiği anlamına gelir. Bununla birlikte, nesnellik bazen din veya veya inanç topluluklarının üyelerinin tarihin belirli zamanlarında oynamış olabilecekleri olumsuz rol ile ilgili sorunların dile getirilmesini gerektirir. Buradaki zorluk, bir yandan objektif ve tam doğrulanmış verilere dayalı tarafsız bir bakış açısı benimsenirken ve öğrencilerin din veya inanç seçimlerini etkilemeye dönük herhangi bir çabadan kaçınırken, eleştirel farkındalığı geliştirmek ve din veya inancın bazı sorunlu yönlerini belirlemek ve tartışmak için imkanlar yaratmaktır. Bu, öğrencilerin hoşgörüsüzlüğe, çatışmaya ve hatta şiddete yol açabilecek davranış kalıplarının farkına varmalarına yardımcı olma ihtiyacı ile uyumludur. 78 A.g.e., paragraf 45 (14.6). 79 A.g.e., paragraf 98. 59