4.Mültecilik
ve
Sığınmacılık
4.1.Uluslararası
Mevzuat
Türkiye,
Multecilerin
Hukuki
Durumuna
Dair
Cenevre
Sözleşmesi
ve
Mültecilerin
Hukuki
Statüsüne
İliskin
New
York
Protokolüne
çekince
koyarak
taraf
olmuştur.
Çekinceler
coğrafi
temeldedir.
Çekinceler
ile
Türkiye
Avrupa’dan
gelecek
kişilere
mültecilik
statüsü
tanırken,
Avrupa
dışından
gelen
kişilere
mülteci
olma
hakkı
tanımamaktadır.
Avrupa
dışından
gelecek
kişilere
üçüncü
ülkelere
gitmelerine
kadar
Türkiye’de
sığınma
hakkı
vermektedir.
Türkiye
mevzuatı
sözleşme
ve
protokole
uygun
değildir.
Mültecilerin
haklarını
koruma
altına
alan
sözleşmeler
sadece
BMMSS
ve
New
York
Protokolü
ile
sınırlı
değildir.
Ekonomik
Sosyal
ve
Kültürel
Haklar
Sözleşmesi
(ESKHS),
Çocuk
Hakları
Sözleşmesi
(ÇHS),
Her
Türlü
Irk
Ayrımcılığının
Ortadan
Kaldırılmasına
İlişkin
Uluslararası
Sözleşme
(IAOKS),
Kadınlara
Karşı
Her
Türlü
Ayırımcılığın
Önlenmesi
Sözleşmesi
(CEDAW)
ve
BM
Engellilerin
Haklarına
İlişkin
Sözleşme
(BMEHS)’de
güvence
altına
alınan
haklar
vatandaş
olmayan
kişiler
bakımından
da
geçerlidir
ve
Türkiye
bu
sözleşmelere
taraftır.
Ayrıca
Anayasa’nın
90.
Maddesi
gereğince
sözleşmeler
ile
kanunlar
arasında
uyumsuzluk
hallerinde
sözleşmeler
kanunların
üzerindedir.
İnsan
hakları
sözleşmeleri
devletleri,
ayrımcılık
yasağı
ilkesine
uygun
olarak
sözleşmelerin
gereklerini
egemenlikleri
altında
bulunan
topraklardaki
tüm
kişilere
uygulamakla
sorumlu
tutmaktadır.
Sözleşme
metinlerinde
mülteci
ve
sığınmacılar
doğrudan
zikredilmese
dahi
sözleşmeler
mülteci
ve
sığınmacılar
bakımından
da
geçerlidir.
Bazı
sözleşme
komitelerinin
genel
yorumlarında
mülteci
ve
sığınmacıları
açıkça
zikrederek
bu
duruma
vurgu
yapmışlardır.
Örneğin
Ekonomik
Kültürel
Sosyal
Haklar
Komitesi
(ESKHK)
Eğitim
Hakkı’na
ilişkin
13
nolu
genel
yorumunda:
“Mesleki
ve
teknik
eğitim
[…]
(e)
Sözleşmenin
ayrımcılık
yasağı
ve
eşitlik
ilkeleri
kapsamında,
kadınların,
genç
kızların,
okula
devam
etmeyen
gençlerin,
işsiz
gençlerin,
göçmen
işçi
çocuklarının,
mültecilerin,
engelli
bireylerin
ve
dezavantajlı
diğer
grupların
MTE’ye
dahil
olma
olasılıklarını
geliştirecek
programlar
içerir.”18
4.2.Ulusal
Mevzuat
Türkiye’de
halen
mülteci
ve
sığınmacılarla
ilgili
bir
kanuna
sahip
değildir.
Hazırlanan
Yabancılar
ve
Uluslararası
Koruma
Kanunu
Tasarısı
ise
uzun
bir
süredir
Türkiye
Büyük
Millet
Meclisi
(TBMM)’de
beklemektedir.
Mülteci
hukuku
açısından
bakıldığında
alana
özgü
tek
ulusal
mevzuat
1994
tarihli
“Türkiye’ye
İltica
Eden
veya
Başka
Bir
Ülkeye
İltica
Etmek
Üzere
Türkiye’den
İkamet
İzni
Talep
18
http://www.ihop.org.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=110
11