SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ İÇİN ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ VE TOPLANTI VE GÖSTERİ HAKKI KILAVUZU nun çerçevesinde düzenlenen yürüyüşleri ifade etmektedir. 1982 Anayasası ve 2911 Sayılı Kanun, “gösteri” kavramını ayrı olarak ele almamıştır. Bu bakımdan durağan bir gösteri “toplantı” kavramı içinde; yürüyüşlü bir gösteri ise “gösteri yürüyüşü” kavramı içinde sayılmalıdır1. Anayasa ve 2911 Sayılı Kanun’da hak ve sınırlamalara ilişkin hükümler; Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir (Anayasa md. 34). Herkes, önceden izin almaksızın, bu kanun hükümlerine göre silahsız ve saldırısız olarak kanunların suç saymadığı belirli amaçlarla toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir; (2911 Sayılı Kanun md. 3). Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir; (Anayasa 34/2). Bu kanunda yer alan sınırlamalar aslında AİHS’te korunan barışçıl toplanma özgürlüğüne aykırıdır. Gezi Parkı eylemleri bu engellerin ve aykırılığın örnekleri ile doludur. 2911 sayılı yasanın 10. maddesi toplantı yapılabilmesi için 48 saat önce bildirim yapılması şartını koyarken, 22. madde ise toplantı ve yürüyüş yapılması üzerine yasak yerleri belirtirken parkları da kapsamaktadır. Zaman sınırlaması bakımından ise toplantı, gösteri yürüyüşlerinin güneş doğduktan sonra başlayabileceği, açık yerlerdeki yürüyüşlerin güneşin batışından bir saat önceye, kapalı yerlerdeki toplantıların ise saat 23.00’e kadar sürebileceği belirtilmiştir. Eğer bu hükümleri Gezi Parkı Gösterileri bağlamında yorumlarsak parkın yıkımına karşı gösteri yapma hakkını kullanmak isteyenlerin bu gösterileri park dışında bir yerde yapması ve 48 saat önceden haber vermesi gerekmektedir. Dolayısıyla gösteriler ağaçlar sökülüp park yıkıldıktan sonra yapılabilecekti. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’de ise toplantı ve gösteri hakkı 11. Maddede düzenlenmiştir; Herkes barışçıl bir biçimde toplanma özgürlüğü ile kendi çıkarlarını korumak için sendika kurma ve sendikalara girme hakkı da dâhil, örgütlenme özgürlüğü hakkına sahiptir; (AİHS md. 11). A- Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Sayılmayan Haller a) Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, vakıfların, derneklerin, ticari ortaklıkların ve diğer tüzelkişilerin özel kanunlarına ve kendi tüzüklerine göre yapacakları kapalı yer toplantıları, b) Kanunlara uymak, kendi kural ve sınırları içinde kalmak şartıyla kanun veya gelenek ve göreneklere göre yapılacak toplantı, tören, şenlik, karşılama ve uğurlamalar. c) Spor faaliyetleri ile bilimsel, ticari ve ekonomik amaçlarla yapılan toplantılar, d) Cumhurbaşkanı, Başbakan ve bakanların Devlet ve Hükümet işleri hakkındaki toplantı ve konuşmaları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin halk ile yapacakları sohbet niteliğindeki görüşmeler 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Kanunu hükümlerine tabi değildir. Bu hallerde ilgililer hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılamaz. 1 Tolga, Şirin, 30 Soruda Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı, İstanbul 2013, s. 27. 42