Ulusal Azınlıkların Seçim Süreçlerine Katılımını Teşvik Etme ve İzleme üzerine El Kitabı sayısı karşılaştırılarak belirlenebilir.71 İkinci etken, ulusal azınlık nüfusunun coğrafi yoğunluğudur. Bazı ulusal azınlıklar bir devlet içinde sınırları belli bölgelerde yoğun olarak yaşarken aynı devletin diğer bölgelerinde bulunmayabilirler. Bunun dışında, çoğunluk nüfusunun içinde ülke çapında farklı bölgelere yerleşmiş azınlıklar da olabilir. 1. Düşük Barajlar Yeterli temsil sağlamak adına, siyasi partilerin parlamentoya girebilmeleri için nispi temsil sistemlerinde getirilen yasal baraj, bir veya birden fazla ulusal azınlığın geçebileceği kadar düşük olmalıdır. Ulusal azınlık partileri dâhil olmak üzere barajı geçebilecek siyasi partilere ayrılan sandalye sayısı ulusal düzeyde belirlenmiş ise, sistem hem ulusal azınlık partilerine hem de diğer partilere verilen oylarla tam orantısal bir temsili daha iyi sağlayacaktır. Bu durumda temsil, ulusal azınlık nüfusunun belli bir coğrafyada yoğunlaşmış olmasına veya ülke çapında dağılmış olmasına bağlı olmayacaktır. Eğer bölgesel yasal barajlar ülke çapında uygulanırsa, azınlık partilerinin ulusal düzeyde temsil edilmesi fiilen engellenmiş olur. İdeal olarak, hem ulusal hem bölgesel barajlar, ulusal azınlık partilerine adaylarını ulusal yasama meclisine seçme şansı verecek kadar düşük tutulmalıdır. Öte yandan, yüksek yasal barajlar ulusal azınlıkların temsil edilmesini engellemek için araç olarak kullanılabilmektedir. Ülke çapında uygulanan bir yasal baraj olsa dahi, eğer kayda değer bir ulusal azınlığın yaşadığı bölgeler dışarıda tutularak her bir seçim bölgesinde barajı geçen partilere sandalye verilir ise, ulusal azınlık partileri doğal barajların (aynı zamanda matematiksel veya efektif baraj da denmektedir) yüksek olduğu durumlarda sandalye kazanma konusunda zorluk çekebilirler. Her seçim sisteminde, yasal barajla karıştırılmaması gereken bir de doğal baraj vardır. Doğal baraj bir milletvekili çıkarmak için gerekli olan asgari oy sayısıdır ve o bölgeden seçilebilen toplam milletvekili sayısına göre belirlenir. Doğal baraja eşit veya barajdan daha yüksek oy sayısı elde eden bir siyasi parti en az bir temsilci çıkarabilmektedir. Doğal barajlar temelde seçim bölgesinin ortalama büyüklüğüne bağlıdır (her seçim bölgesinden çıkan ortalama vekil sayısı), ancak aynı zamanda sandalye dağılım formülünden, yarışan siyasi parti sayısından ve meclis büyüklüğünden de etkilenmektedir. Hiçbir yasal baraj uygulanmadığı durumlarda dahi, ulusal azınlık partileri de dâhil olmak üzere küçük siyasi partiler, parlamentoya erişimde ciddi bir doğal barajla karşı karşıya kalabilirler. Azınlık temsilini kolaylaştırmak için, vekil sayısını artırmak, sandalye kazanmak için aşılması gereken matematiksel barajı düşürecektir.72 Matematiksel barajda meydana gelecek ufak bir düşüş dahi bir siyasi partinin barajın çok az altında olduğu durumlarda sandalye kazanması için yeterli olabilmektedir. 2. Tercihli Oy Verme Alternatif Oy Formülü ve Taşınabilir Tek Oy sistemleri gibi tercihli oy kullanmaya imkân veren sistemler seçmenlere ilk tercih ettikleri aday kaybettiği takdirde ikinci, üçüncü ve diğer tercihlerini belirleyebilmeleri için oy hakkı tanır. Bu sistemler aynı zamanda azınlık menfaatlerinin gözetilmesine yönelik bir teşvik de sunar. Adaylar seçilebilmek için, ulu71 Milletvekili çıkarmak için gerekli ortalama oy sayısı, geçmiş seçimlere bakılarak, kullanılan geçerli oy sayısının seçim bölgesinde kazanılan sandalye sayısına bölünmesiyle elde edilir ve belli bir seçim sisteminin işleyişi dikkate alınarak hesaplanır. 72 Bkz. Venedik Komisyonu “Barajlar ve Seçim Sistemlerinde Partilerin Parlamentolara Erişimini Engelleyen Diğer Özelliklere Dair Karşılaştırmalı Rapor”, CDL-AD(2008)037, Strasbourg, 15 Aralık 2008, s. 8. 32