VATANDAŞ OLMAYANLARA YÖNELIK AYRIMCILIK
sınırlandırılmıştır (Avrupa Parlamentosu 2018; Kasparek 2020a). Frontex’in yasal ve operasyonel organizasyonu bir başka faktördür. Temel
nedenlerden biri, ajansın temel hak ihlallerinin sorumluluğunu ulusal
güçlere kaydırma stratejisi (Karamanidou ve Kasparek 2020a) ile birden fazla aktörün dahil olduğu durumlarda sorumluluğu bir merciye
atfetmenin zorluğudur (Fink 2020; 2018). Sorumluluğun kesin dağılımını belirlemek zordur, çünkü ilgili bilgiler kamuya açık değildir ve çoğu
zaman sorumluluk sahadaki operasyonel kararlara bağlıdır (Fink 2018;
Karamanidou ve Kasparek 2020a).
Evros sınırındaki insan hakları sorunları, Frontex’in sınır yönetimi faaliyetleri içinde temel hakların yeriyle ilgili soruları da beraberinde getirir. Evros vakası, temel hakların Frontex için hiç değilse ikincil
bir değerlendirme olduğunu güçlü bir şekilde göstermektedir. Örneğin,
Mart 2020’deki temel hak ihlalleri potansiyeli, Yunanistan’ın Birliğin
dış sınırları içerisindeki hareketleri kapsamlı bir güçle bile kontrol etmesini desteklemek kadar önemli değildir. Avrupa Birliği, Yunanistan’ı
en bilinen deyimle Avrupa’nın “kalkanı” olarak adlandırarak Yunan
hükümetinin eylemlerini açıkça desteklemiştir. Meriç sınırında insan
hakları ihlalleri –iki ölüm, sınırı geçmeye çalışan insanlara karşı aşırı
güç kullanımı, geri itme ve sivil gruplar tarafından kullanılan şiddete
dair raporlar da dahil olmak üzere– açıkça görüldüğünde bile icra direktörü bunu LIBE komitesinde “Hukukun üstünlüğü onaylandı” diyerek
savunmuştur. (Avrupa Parlamentosu 2020a). Frontex’in Ege’deki geri
itmeler bağlamında temel hak yükümlülüklerini yerine getirmedeki başarısızlıklarının ifşa edilmesinden sonra bile, ajans yanıtında insan hakları ihlallerinin sorumluluğunu ulusal makamlara yöneltmiş ve yalnızca
operasyonel kararların kontrol yetkisine sahip olduklarını vurgulamıştır (Avrupa Parlamentosu 2020b). 11 Kasım’da Frontex, Yunanistan polisinin Meriç Nehri kıyısındaki bir adada mahsur kalan bir grubu geri
itmesinin ardından Evros’taki geri itmeleri izleyen iki grup olan Sınır
Şiddet İzleme Ağı ve Josoor tarafından bilgilendirilmiş, yalnızca iki gün
sonra yanıt vererek, bilgileri, iddia edilen geri itmenin failleri olan Yunan makamlarına ilettiklerini belirtmiştir (BVMN 2020b).
Meriç sınırındaki insan hakları ihlalleri ve Frontex’in sorunlu rolü
benzersiz değildir. Geri itmeler, birçok Avrupa Birliği ülkesinin sınırında
145