çıkamadı. Sandık kurulu başkanı ve bir üye eşliğinde seçmenin kocası oy pusulası ve damgayı alt
kata indirdi. Bir panonun arkasında oy kullandı. Tutanak önerdim. İstemedi. ‘Bir hata olmuştur,
sorun değil’ dedi”.
Manisa’da (F257) “Aynı oy verme kabinini iki kişi kullanıyordu”; Diyarbakır’da (F125) “Gözlemlediğim süre içinde bir seçmen kabine girmeden sıraların üzerinde açıkta oy kullandı.” İzmir’de
bir hastanede de kapalı oy kullanma koşullarının sağlanmadığı anlaşılmıştır: (Buca Seyfi Demirsoy Hastanesi-F737) “Hastanede oy kullanma sandığı yok”.
Manisa’da üç ayrı sandıkta (F251, 252, 256) “Çarşaflı ve yüzü kapalı kişilerin yüzleri açılarak
kimlik tespiti yapılmadan oy kullandırıldığı” tespit edilmiştir. Benzer şekilde Diyarbakır’da da
bir sandıkta (F134) “Oy verenlerden biri çarşaflıydı yüzünü açması istenmedi” gözlemine yer
verilmiştir. Bu uygulama kimlik tespiti yapılmasını imkânsız kıldığından usule aykırı bir uygulamadır.
Elazığ’da bir okulda (F11) “2036 no’lu sandıkta seçmen ile sandık görevlileri arasında kişinin
eşine yardım etmesi daha doğrusu müdahalesi sonucu tartışma çıktı”; Elazığ’da (F13) “Sandık görevlileri dışında seçmen oy vermeden önce hangi adaya vereceğini oy pusulası öncesi işaret ederek
söyledi. Sandık başkanına söylememe rağmen gerekli müdahale yapılmadı.”
Sandıklarda ifade edilen bir başka sorun da cep telefonu kullanımına ilişkin olmuştur.
Diyarbakır’da (F108) “Bir seçmen eşinin oy kullanırken ve oyunu sandığa atarken cep telefonu
ile görüntülü olarak çekimini yaptı. Sınıfta fotoğraf ve görüntü çekimi yasak olmasına rağmen ne
sandık başkanı ne görevliler herhangi müdahalede bulunmadı”. İstanbul’da bir sandıkta (F456)
“Cep telefonları alınmadı. 390 seçmenin 160’ı oy kullanmıştı”; (F504) “Cep telefonu sorgusu yapılmadığı üst arama yetkisi olmadığını söylediler. Gördüklerinde veya şikayet halinde müdahale
edebileceğini söylediler. Ve cep telefonu sokmamalarını gerektiren bir uyarı yok. Kendilerinde
dedektör olmadığını belirtmiş durumdalar. Bu, sandıkta oy kullanan bir seçmen şikayetidir”.
Gözlemcilerin rastladıkları ve seçmenlerin oy kullanmasının reddedilme nedenlerine ilişkin
açıklamalarda ise şu tür durumlara yer verilmiştir:
Manisa’da (F205) “Baba oğul seçmen kağıtlarını karıştırmışlar. Sandık kurulu fark edip listesinde olmayan seçmenin oyunu imha etti”; (F244) “Başka bir sandıkta görevli seçmen kendi kayıtlı
olduğu sandıkta oy kullanmak istedi sandık başkanı başka bir sandıkta görevli olan seçmene oy
kullandırtmadı”; (F242) “Kimliği zedelendiği için”; (F227) “Kimlikleri yanında değildi”; (F204)
“Yanlış sandıkta oy kullanmak istedi”. Adana’da (F369) “Bir kadın kimliğini kaybetmiş fakat
önceden gidip içişleri bakanlığından oy kullanabilmesi için kağıt almış. Fakat başkanın erkek olması ve kendi bildikleri doğrultusunda hareket etmesi sonucunda kadın oy kullanamadı”; (F385)
“Kimliğinde fotoğraf yok”; Urfa’da (F575) “Kimliğinde fotoğraf olmayınca ..P’li müşahitler itiraz
edince sandık başkanı hak verince oy kullanamadı. Seçmen ..P’li müşahidi tehdit etti”.
Diyarbakır’da (F85) bir seçmenin “Eşi yerine kullanmak istediği”; iki ayrı sandıkta (F79 ve
129) “kimliği yanında değildi”; bir seçmen (F140) “Kimlik fotokopisiyle oy kullanmak istedi”;
(F82) “Seçmen kağıtları olmadığından kendi isimlerini bulamadılar”; (F77) “Yaşı tutmuyor, 2.
tura reşit oluyor, seçmen kağıdı var” açıklamalarına yer verilmiştir. İzmir’de (F645) “Kimliği
yoktu”; (F 724) “Kimlik yıpranmıştı. Yazılar okunmuyordu. Kimlik bilgisini gösteren diğer
ehliyet, evlenme cüzdanı, pasaport getirmesi istendi”; Trabzon’da da bir sandıkta bir seçmen
(F323) “Kimliğini getirmemiş”. İstanbul’da (F525) “Babası yerine oy kullanmak isteyen bir
kişi geri çevrilmiş”; (F469) “Daha önce kullanılan yerde seçmen listesinde isim yok ama seçmen
kağıdı eve gelmiş”; (F529) “Fotoğraf yok”; (F484) “Kimlik yoktu”; (F480) “Seçmen kağıdının
adrese gelmemesi”; (F539) “Seçmenin okuma yazması olmadığı için bir yakınıyla beraber gittiği için oyu iptal edildi”. Mersin’de bir seçmenin oyunun (F415) “Yanlış kullanım” nedeniyle
reddedildiği, Ankara’da (F310) “Seçmenin fotoğraflı kimliği yanında olmadığından” reddedildiği açıklanmıştır.
31