İç Hukukta İdare Yetkisinin Değerlendirilmesi
tı ve gösterilere müdahale edilmesi yönünde yetki kullanan idare bildirim prosedürünün
ikincil işlevi olan devlete göstericilerin güvenliğini sağlama yükümlülüğü konusunda ise
gerekli önlemleri alamamaktadır.
Örneğin; 10 Ekim 2015’te Ankara’da DİSK, KESK, TTB, TMMOB ve pek çok sivil toplum örgütü ve siyasi parti mensubunun katılımıyla yapılması planlanan “Barış Miting”ine
canlı bombalı terör saldırısı yapılmış ve 101 vatandaş hayatını kaybetmiştir. Hayatını
kaybedenlerin yakınlarınca İç İşleri Bakanlığı aleyhine açılan davalarda Bakanlık idarenin ağır bir hizmet kusurunun olmadığını, dava konusu olayın terör eylemi olduğunu
ve bununla ancak uluslararası mekanizmalar vasıtasıyla mücadele edilebileceğini beyan
etmiş ve tazminat sorumluluğunu kabul etmemiştir.
Sonraki bölümlerde örnekleyeceğimiz üzere idare birçok toplantı ve gösteri yürüyüşünün yasaklanma gerekçesi olarak terör tehlikesini göstermiştir. Bu durumda teröre karşı önlem alma ve vatandaşın toplantı ve gösteri hakkını kullanırken güvenliğini sağlama
yükümlülüğü olan devlet kendi pozitif yükümlülüğünü yerine getirememesinin çaresini
vatandaşlara bu hakkı kullandırtmamakta bulmuştur.
Toplantı veya Gösterinin Ertelenmesi/Yasaklanması
İdarenin 2911 sayılı yasa gereği yetkisini kullanım alanının en esnek ve geniş olduğu
düzenleme toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin ertelenmesi ve yasaklanmasına ilişkin düzenlemelerdir.
Zira bu yetkinin kullanılmasında mülki idari amirlere “millî güvenlik, kamu düzeni,
suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve
özgürlüklerinin korunması amacı” şeklindeki soyut, takdir yetkisine dayalı ve esnek kriterlerle karar alabilme imkanı tanımaktadır.
Kanunun 15 ve 16 maddeleri İçişleri Bakanlığı, Bölge Valileri ve il valilerine 10 gün
süreyle toplantı ve gösterileri erteleme yetkisi vermektedir.118 17 madde ile Bölge ve il
valileri ile kaymakamlara belirli bir toplantıyı “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin
korunması amacıyla” 1 ay erteleme veya yasaklama, yine aynı gerekçelerle 19 maddede
Bölge ve il valilerine toplantı ve gösterileri 1 ay süreyle yasaklama yetkisi verilmektedir.
İdarenin de son 1 yılda bu soyut kriterlere dayanarak birçok barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşünü yasakladığı gözlemlenmiştir.
Örneğin; 17. madde uyarınca yasaklanan toplantı ve gösteri yürüyüşleri
1) “Valilik yapılan başvuruyu güvenlik gerekçesiyle reddetmiştir.” Aydın/30 Ağustos
Zafer Bayramı yürüyüşü yasak tarihi 26.08.2016119
2) Kilis Valiliği 8 Mart Emekçi Kadınlar Günü Yürüyüşü 09.02.2016’dan itibaren yasaklanmıştır. “ […] meydana gelebilecek istenmeyen olayların engellenmesi […]” gerekçesi ile
3) Şanlıurfa Viranşehir Viranşehir Kaymakamlığı Dünya Kadınlar Günü etkinliğinin
iptali “[…] provakatif eylemlerin yaşanabileceğine ve kamu güvenliğini bozmaya dair
eylemlerin yaşanabileceğine dair kuvvetli duyumların olması […]” gerekçesi ile
4) Batman Merkez Batman Valiliği 5.3.2016 tarihli kararıyla Dünya Kadınlar Günü etkinliğinin iptali “il sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması ve kamu esenliğinin sağlanması” gerekçesi ile
5) Siirt Valiliği 3.3.2016 tarihli kararı ile Dünya Kadınlar Günü yürüyüş ve miting
iptali “Dünya Kadınlar Günü’nün farklı tarihte kutlanması” gerekçesiyle
118 Erteleme, aynı ilde birden fazla, aynı bölge ya da farklı bölgelerde çok sayıda ilde toplantı ve gösteri düzenlenme
talebi olması halinde başvuru önceliği göz önünde bulundurularak yapılabilmektedir.
119 Cumhuriyet, “ 30 Ağustos yürüyüşüne bir yasak da valilikten.” 28.08.2016, http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/591877/30_Agustos_yuruyusune_bir_yasak_da_valilikten.html
31