Toplantı ve Gösteri Hakkı İzleme Raporu
16 Ağustos 2015 tarihinde Muş’un Varto ilçesinde ilan edilen ve 20 saat süren sokağa
çıkma yasağı ile başlayan yasaklar 2016’da da çeşitli yerleşim yerlerinde uygulanmıştır.
11 ilde en az 171 defa ilan edilen sokağa çıkma yasakları, ilçenin tümü, belirli mahalleler
ve/veya köyleri kapsamış; saatler, günler, haftalar hatta bazı durumlarda ise aylarca sürmüştür. Yasaklar sürerken uygulamayı protesto için gösteri yürüyüşleri düzenlenmiştir.
Sokağa çıkma yasaklarına ilişkin yapılmak istenen 14 protesto gösterisine müdahale edilmiştir.12 Kasım 2015 tarihinde sokağa çıkma yasağı süren Silvan’a yürüyüş düzenlemek
isteyen ve aralarında milletvekillerinin de bulunduğu grubun önce yürüyüş güzergahı
kapatılmış ardından da gruba gösterinin izinsiz olduğu gerekçesiyle tazyikli su ve biber
gazı ile orantısız güç kullanılarak müdahale edilmiştir. Müdahale sırasında bir göstericinin bacağı kırılırken, Milletvekili F. Yüksekdağ yoğun gaz kullanımından etkilenmiştir.
Milletvekili heyeti grubun dağılması ile sonlanmayan müdahaleden korunmak için ilçedeki belediye binasına sığınmak zorunda kalmıştır.188
22 Kasım 2015 tarihinde ise sokağa çıkma yasağının sürdüğü Nusaybin’e yürümek
isteyen 200 kişilik bir gruba polis müdahale etmiştir. Müdahalede yoğun gaz kullanılması
sonucunda Milletvekili Mithat Sancar hastaneye kaldırılmıştır.189 Milletvekillerinin katıldığı bu iki gösteri ile ilgili olarak basında, müdahale esnasında milletvekillerinin doğrudan hedef alındıklarına dair iddialar yer almıştır.
28 Kasım 2015 tarihinde Sur ilçesinde çatışmaların yarattığı kültürel tahribata dikkat çekmek isteyen aralarında avukatların da bulunduğu grup, Sur ilçesinde bulunan tarihi 4 Ayaklı
Minare’nin önünde basın açıklaması yapmıştır. Açıklamayı güvenlik görevlileri de takip etmiştir. Açıklama sonrası göstericilerin dağılması sırasında kitlenin bulunduğu alana ateş açılmıştır. Basın açıklamasını yapan Diyarbakır Barosu Başkanı Tahir Elçi açılan ateş sonucunda
hayatını kaybetmiştir. Tahir Elçi’nin öldürülmesi ile ilgili etkin soruşturma yürütülmemiştir.
14 Aralık 2015 tarihinde
Diyarbakır’da Sur ilçesindeki sokağa çıkma yasaklarını protesto etmek için HDP
tarafından gösteri yürüyüşü
çağrısı yapılmıştır. Diyarbakır Valiliği bu çağrı sonrası
Sur ilçesinde ikamet edenler
dışındaki kişilerin ilçeye girişlerini ikinci bir emre kadar yasaklamıştır.190 Yürüyüş
için toplanan göstericilere
güvenlik güçleri tarafından
gösterinin kanunsuz olduğu
gerekçe gösterilerek biber
gazı ve tazyikli su ile müdahale edilmiştir.191 Dağıtılan göstericilere Bağlar ilçesinde yapılan müdahale sırasında ise ateşli
silah kullanımı sonucunda iki kişi hayatını kaybetmiş, iki kişi de yaralanmıştır.192
2015 yılının son üç ayında müdahale edilen gösterilerin 33’ü basın açıklaması/oturma
eylemi/gösteri yürüyüşü, 2’si stant açma/bildiri dağıtma/çadır kurma, 1 tanesi de anma
188 Habertürk, “Sivan’da HDP’lilere Müdahale: Yüksekdağ da Gazdan Etkilendi”, 12.11.2015, http://www.haberturk.
com/gundem/haber/1152411-silvanda-hdpli-gruba-polis-mudahale-etti
189 Doğan Haber Ajanı, “Polis Müdahale Etti, Mithat Sancar Hastaneye Kaldırıldı”, 22.11.2015, http://www.dha.com.
tr/polis-mudahale-etti-mithat-sancar-hastaneye-kaldirildi_1078518.html.
190 http://www.diken.com.tr/valilik-demirtasin-yuruyus-cagrisi-yaptigi-sura-girisleri-yasakladi/
191 Bianet, “ Diyarbakır’da Valilik Yaskladı, Polis Müdahale Etti”, 14.12.2016, http://bianet.org/bianet/insan-haklari/170142-diyarbakir-da-valilik-yasakladi-polis-mudahale-etti.
192 Çağdaşses, “Diyarbakır’daki Çatışmalarda 2 Kişi Hayatını Kaybetti”, 14.12.2015, http://www.cagdasses.com/
guncel/29394/diyarbakirdaki-catismalarda-2-kisi-hayatini-kaybetti.
54