I. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları
Yüksek Komiserinin Seçim
Süreçlerine Katılımı
8. Birleşmiş Milletlerin seçim süreçlerinde Üye Devletlerle etkileşimi siyasi katılımı garanti
altına alan insan hakları normları ve standartları üzerine kuruludur1. Dolayısıyla seçim
süreçleri bağlamındaki insan hakları çalışmaları sürecin tüm aşamalarda (seçim günü
öncesinde, sırasında ve ardından) güvenli ve barışçıl bir ortamın sağlanması ve bu süreçlerin güvenilirliğinin güçlendirilmesi için hayatidir.
9. Seçimler insanlara iradelerini özgür bir şekilde ifade etmeleri ve başta kamu işlerine
katılma hakkı olmak üzere kişisel ve siyasi haklarını kullanmaları için fırsat sağlarken,
aynı zamanda var olan gerilimleri ve insan hakları ihlali ve suiistimali risklerini de artırabilmektedir. Başta düşünce ve ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma ve örgütlenme özgürlüğü ve kamu işlerine katılma hakkı gibi bazı haklar seçimler bağlamında tehdit altında
olabilmektedir. Seçim süreçleri zaman zaman keyfi tutuklama ve gözaltı, kötü muamele
ve işkence, yargısız infazlar, kaybedilmeler ve diğer insan hakları ihlallerini tetikleyebilmektedir. Ekonomik, sosyal ve kültürel hakların ihlal edilmesi seçimler bağlamında
farklı gerilimlerin ortaya çıkmasına da neden olabilmektedir.
10. Bazı kişiler ve gruplar haklarından yararlanırken şiddet veya ayrımcılığa maruz kalma
riski ile karşılaşabilmektedir. Bağlama bağlı olarak bunlar arasında düzenli ve görünür
bir şekilde insan hakları, iyi yönetişim ve yolsuzluk gibi kritik konularda kamuoyuna
açık bir şekilde tartışmalara giren muhalefet üyeleri veya siyasi aktivistler, insan hakları
savunucuları, STK temsilcileri, gazeteciler ve medya çalışanları olabilir. Ancak bunlar dışında kadınlar, gençler, lezbiyen, gay, biseksüel, trans ve interseks kişiler, azınlıklar, yerli
halklar, engelli kişiler, mülteciler ve sığınmacılar, yerinden edilmiş kimseler, devletsiz
kimseler ve göçmenler gibi sıklıkla ayrımcılık ve şiddete maruz kalan belirli gruplar da
olabilmektedir. Yukarıda belirtilen grupların çoğunda temsil edilen kadınlar ise özellikle
risk altındadır.
11. İnsan hakları çalışmaları, özellikle de şiddet ve insan hakları ihlali ve suiistimali riskinin
yüksek olduğu durumlarda, başkanlık ve yasama organı seçimleri, önemli referandum1. A/72/260, para. 27.
3