e. Seyahat özgürlüğü
60. Seyahat özgürlüğü Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi’nin 13. Maddesi ve Kişisel ve
Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 12. Maddesi altında koruma alınmıştır.93 Bu
maddeler şöyledir:
Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi
12. Madde
1. Bir Devletin ülkesinde hukuka uygun olarak bulunan bir kimse, o ülke sınırları
içinde seyahat etme özgürlüğüne ve yerleşeceği yeri seçme hakkına sahiptir.
2. Herkes kendi ülkesi de dahil, bir ülkeden ayrılmakta serbesttir.
3. Yukarıda belirtilen haklar, bu Sözleşmede tanınan diğer haklara uygun olarak
ulusal güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık veya genel ahlak veya başkalarının hak
ve özgürlüklerini korumak için gerekli sebepler ile hukuken öngörülmüş sınırlamalar dışında hiçbir sınırlamaya tabi tutulamaz
4. Hiç kimse, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaz.
61. Seyahat özgürlüğü, oy kullanma hakkına sahip kişilerin fiziksel olarak sandıklara ulaşıp
haklarını kullanabilmesini sağlamak için öneme sahiptir. Ayrıca, adayların kampanyalarını yürütmeleri için de gereklidir. Bu hak bireylerin seçim süreçlerine (örn. oy kullanmak için kayıt olma, seçmen bilgilendirme faaliyetlerine katılma vb.) yasadışı, ayrımcı
veya makul olmayan sınırlamalar olmadan katılmasını sağlamaktadır. 12. madde (3)
ifade ve bilgi edinme, barışçıl toplanma ve örgütlenme özgürlükleri ile ilgili aynı sınırlamalara imkan vermektedir (ulusal güvenlik, kamu sağlığı, kamu düzeni (asayiş), kamu
sağlığı veya ahlakının korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması).
İnsan Hakları Komitesi, kısıtlamaların sadece izin verilen amaçlara hizmet etmesinin yeterliği olmadığını, aynı zamanda bunları korumak için gerekli ve korunması hedeflenen
çıkarlarla orantılı olması gerektiğini belirtmiştir.94 Örneğin, Devletler muhalefet partilerinin üyelerinin seyahat özgürlüğünü kısıtlayarak muhaliflerin faaliyetlerine gereksiz
bir şekilde müdahale etmemelidir.95 Devletler ayrıca oy kullanma hakkı olan kişilerin
haklarını kullanmalarını engelleyen seyahat özgürlüğü önündeki engelleri aşmak için
93. Ayrıca bkz. Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, Md. 5 (d) (i).
94. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 27 (1999), para. 14.
95. CCPR/CO/80/UGA, para. 22.
27