lerarası organlar, uzman gruplar ve akademik kurumlar gibi diğer kaynaklardan ülkenin insan hakları durumu ile ilgili bilgi edinebilir. Edinilen bilgilerin ışığında, ilgili sözleşme organı sunulan raporu Taraf Devlet tarafından gönderilen bir delegasyon eşliğinde inceler. Sözleşme organı daha sonra “nihai gözlemler” adı verilen endişe ve tavsiyelerini yayımlar. 2. Bireysel Şikayetleri İnceleme 14. Sözleşme organlarından altısı (Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, İnsan Hakları Komitesi, Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi, İşkenceye Karşı Komite, Engelli Kişilerin Hakları Komitesi ve Zorla Kaybedilme Komitesi), belirli koşullar altında, bireylerden ilgili sözleşme ile korunan haklarının bu sözleşmenin bir Taraf Devleti tarafından ihlal edildiğine ilişkin dilek��eler alabilir. Komite bir şikayetin kabul edilebilir olduğunu açıkladığı takdirde, şikayetin esaslarını incelemeye koyulur ve ilgili sözleşme altında bir ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediği hakkında ulaştığı sonuçların nedenlerini açıklar. 15. Komitenin kararları ilgili sözleşmelerin yetkin bir yorumudur. Kararlar söz konusu Taraf Devlet için tavsiyeler içerir, fakat yasal olarak bağlayıcı değillerdir. Tüm komiteler, Taraf Devletlerin şikayet mekanizmalarını kabul ederek, komitenin bulgularına saygı duymayı da kabul ettiklerini öngördüklerinden, Taraf Devletlerin verilen tavsiyeleri uygulayıp uygulamadığını denetlemek üzere bazı mekanizmalar (takip mekanizmaları) geliştirmişlerdir. Verilen kararlar, Devletlere, sivil topluma ve bireylere bu sözleşmelerin güncel anlamlarını yorumlamakta rehberlik eder.313 3. Genel Yorumlar ve Tavsiyeler 16. Her sözleşme organı, ilgili sözleşmelerin koşulları hakkındaki yorumlarını genel yorumlar ve tavsiyeler olarak yayımlar. Genel yorumlar ve tavsiyeler, sözleşmelerin nasıl uygulanması gerektiğiyle ilgili daha detaylı ek bilgiler sunar. Genel yorumlar ve tavsiyeler, ifade özgürlüğü hakkı veya kamu işlerine katılma hakkı gibi esas hükümlerin detaylı yorumundan, sözleşmelerin belirli maddeleriyle ilgili Taraf Devletlerin raporlarında bulunması gereken bilgilere kadar geniş bir yelpazedeki konuları içerir. 17. Genel yorumlar ve tavsiyeler, ulusal insan hakları kurumlarının rolü, engelli kişilerin hakları, kadına karşı şiddet ve azınlık hakları gibi daha önemli ve geniş çaplı konularla da ilgilenir. Genel yorumlar ve tavsiyelere BMİHYK’nın websitesinden ulaşılabilir (www.ohchr. org). 313. Sözleşme organları hakkında daha fazla bilgi almak için bkz. BMİHYK Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Sözleşmeleri altında Bireysel Şikayet Mekanizmaları, Bilgi Formu No. 7/2. Sürüm (New York ve Cenevre, 2013). 90