toplumsal cinsiyet kimliği ve cinsiyet özelliklerine bakılmaksızın siyasi katılımla ilgili haklar
da dahil olmak üzere uluslararası insan haklar hukukunun sağladığı korumadan yararlanma hakkına sahip olduğu vurgulanmalıdır. Lezbiyen, gay, biseksüel, trans ve interseks
kişiler belirli engellerle karşılaşabilmektedir ve cinsel yönelimleri, toplumsal cinsiyet kimlikleri ve cinsiyet özelliklerine dayalı olarak seçimler bağlamında insan hakları ihlallerine
maruz kalabilmektedir. Bu ihlaller arasında homofobik, transfobik ve bifobik saldırılar ve
şiddet, yasada veya uygulamada ayrımcılık veya trans kişilerin kendi belirledikleri toplumsal cinsiyetin tanınmaması sayılabilir.134 Birleşmiş Milletler insan hakları mekanizmaları
cinsel yönelim, toplumsal cinsiyet kimliği ve cinsiyet özelliklerinin uluslararası insan hakları hukuku kapsamında yasaklanmış olan ayrımcılık gerekçeleri arasında yer aldığını tasdik
etmiştir.135
74. Azınlıklarla ilgili olarak ise, Devletlerin bu kişileri ayrımcılığa karşı korumak da dahil olmak
üzere katılma haklarından tam olarak yararlanmalarını güvence altına alma yükümlülükleri vardır.136 Bu doğrultuda, Devletlerin azınlık statüsüne bakılmaksızın siyasi katılma
hakkından eşit bir şekilde yararlanılmasını teminat altına alan bir seçim çerçevesi belirlemeleri ve seçimlere tam olarak katılmalarını engelleyerek belirli azınlık gruplara mensup
vatandaşlar için ayrımcılık teşkil eden hükümleri kaldırması gerekmektedir.137
Azınlıklar ve yerli halkların siyasi katılımı
Uluslararası insan hakları norm ve standartları azınlıkların kamu işlerinin yürütülmesine katılma haklarını koruma altına almaktadır.138 Bazı özel hükümler, kendi
kaderini tayin ve kendilerini etkileyen konularda özgür, önceden ve bilgilendirilmiş
onam hakları da dahil olmak üzere azınlık olmanın yanı sıra yerli halklara mensup
olan kişilerin katılma haklarını ele almaktadır.139 Bu doğrultuda, İnsan Haklar
134. Bkz. A/HRC/29/23.
135. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, Genel Yorum No. 20 (2009), para. 32; CCPR/C/TUN/CO/6,
para. 16; CCPR/C/SEN/CO/5, para. 11; CCPR/C/VNM/CO/3, para. 14; ve İnsan Hakları Komitesi, Toonen - Avusturalya, Bildirim No. 488/1992. Ayrıca bkz. A/HRC/35/36, para. 20.
136. CCPR/C/THA/CO/2, para. 44; ve CCPR/C/FRA/CO/5, para. 13–14.
137. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 25); Ulusal ya da Etnik, Dinsel ve Dilsel Azınlıklara Mensup Kişilerin Haklarına Dair Bildiri (Md. 2 (2) ve (3). Azınlıklara mensup kişilerin hakları ve kamu işlerine katılma
hakkı arasındaki bağ, azınlık haklarını açık bir şekilde tanıyan Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin
27. Maddesi tarafından daha da sıkı hale getirilmiştir. Ayrıca bkz. CCPR/C/BIH/CO/3, para. 12; CCPR/C/ALB/CO/2,
para. 23, oy kullanma haklarından yararlanmalarını kolaylaştırmak adına tüm Romanların kimlik kartına sahip
olmasının sağlanması üzerine; CCPR/C/HUN/CO/5, para. 21 (“Taraf Devlet, azınlıkların seçmen kayıt listelerindeki
eksiklerini gidermek için önlemler almalıdır”); ve CERD/C/IND/CO/19, para. 17 (“Dalitlerin çoğu seçmen kütüklerine dahil edilmemekte veya başka şekillerde oy kullanma hakkından mahrum bırakılmaktadır”).
138. Ulusal ya da Etnik, Dinsel ve Dilsel Azınlıklara Mensup Kişilerin Haklarına Dair Bildiri, Md. 2. Bkz. Ek I
139. Birleşmiş Milletler Yerli Halkların Hakları Bildirgesi, Md. 3 ve 41. Ayrıca bkz. CCPR/C/NOR/CO/7, para. 37 (b);
ve E/C.12/AUS/CO/5, para. 16 (e).
35