ların sınırlanması veya askıya alınmasına izin verilebilir.
81. Olağanüstü haller ancak yasaya uygun bir şekilde ve Anayasa ve yürürlükteki yasaların
durumu yönetmede açıkça yetersiz kaldığı, ulusun yaşamını tehdit eden kamusal acil
durumlarda ilan edilmelidir. Her halükarda, Devletler acil bir durumda anayasal düzenin ne ölçüde değiştirilebileceğini dikkatli ve açık bir şekilde tanımlayan mevzuatlar
getirmelidir.
82. Bunlara ek olarak, ilgili uluslararası norm ve standartlar herhangi bir askıya alma tedbiri getirilmeden önce resmi olarak olağanüstü hal ilan edilmesini gerektirmektedir.162
Bu tür önlemlerin, durumun getirdiği şatlar bakımından kesinlikle gerekli olması gerekmektedir. Bu gereklilik, olağanüstü halin süresi, coğrafi kapsamı ve maddi temeli
ile ilişkilidir. Tedbirler yalnızca ırk, renk, cinsiyet, dil, din veya sosyal köken temelinde
ayrımcılığa yönelik olmamalı ve uluslararası hukuk kapsamındaki diğer gereklilikler ile
çelişmemelidir.
83. Bazı haklar olağanüstü hallerde dahi kısıtlanamaz veya askıya alınamaz.163 Bunların arasında yaşama hakkı, işkence ve kötü muamele yasağı, sözleşme yükümlülüğünün yerine getirilememesi nedeniyle hapis cezasının yasaklanması, ceza hukuku alanında yasallık ilkesi, yasalar önünde herkesin bir birey olarak tanınması, düşünce, vicdan ve din
özgürlüğü ve idam cezasının yasaklanmasını amaçlayan Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesine Ek İkinci İhtiyari Protokole taraf Devletler için idam cezası yasağı
yer almaktadır. İnsan Hakları Komitesi, herhangi bir siyasi muhalefetin yasaklanmasının
Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin olağanüstü hal ile ilgili hükümleri ile
uyumlu olmadığını belirtmiştir.164
162. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 29 (2001), para. 2. Ayrıca bkz. Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası
Sözleşmesi Hükümlerinin Kısıtlanması ve Sınırlanmasına ilişkin Siraküza İlkeleri, para. 42–44.
163. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 4 (2). Ayrıca bkz. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum
No. 29 (2001), para. 7.
164. İnsan Hakları Komitesi, Silva vd. - Uruguay, Bildirim No. 34/1978, para. 8.4.
41