2. Evrensel Periyodik İnceleme 5. İnsan Hakları Konseyi’nin evrensel periyodik incelemesi, her dört buçuk yılda bir Birleşmiş Milletler üyesi 193 Devletin insan hakları sicilinin incelenmesinden oluşan ve benzeri olmayan bir süreçtir. 6. Her yıl 42’ye yakın Devlet incelemeden geçer ve her biri hakkında ortalama 180 tavsiyede bulunulur. İncelenen Devletlerden daha sonra hangi tavsiyeleri destekledikleri ve tavsiyeleri uygulamak için alacakları önlemler ve atacakları adımlar hakkında açıklamalar yapmaları beklenir. Evrensel periyodik inceleme, Birleşmiş Milletlerin insan hakları konularına dahil olmasına yarayan birçok yöntemden biridir ve ilgili Hükümetçe açıkça desteklenen tavsiyeler bu yollar arasında karşılıklı mutabakata en çok dayalı olanları kabul edilir. Bir akran değerlendirmesi süreci olarak, evrensel periyodik inceleme ile oluşturulan tavsiyeler diğer üye Devletler tarafından verilir ve antlaşma organları, İnsan Hakları Konseyi özel usulleri ve BMİHYK gibi Birleşmiş Milletler insan hakları uzman organlarınca alınan diğer tavsiyeleri tamamlar veya tekrarlayarak vurgular.311 3. Özel Usuller 7. İnsan Hakları Konseyinin özel usul yetki sahipleri, Konsey tarafından atanan ve BM mensubu olmaksızın bağımsız imkanlarıyla görev yapan özel raportörler, bağımsız uzmanlar ve çalışma gruplarından oluşur. Özel usuller ülke ziyaretleri gerçekleştirir; Devletlerle veya diğer aktörlerle iletişime geçerek ve öne sürülen ihlal ve istismarları Devletlerin dikkatine sunarak bireysel vakalar ve daha geniş ve yapısal endişeler hakkında harekete geçer; tematik çalışmalar gerçekleştirir ve uzman toplantıları gerçekleştirir; uluslararası insan hakları standartlarının gelişmesine katkıda bulunur; savunuculuk faaliyetleri yapar, halkın farkındalığını arttırır ve teknik işbirliği için önerilerde bulunur. 8. Özel usul yetki sahipleri herhangi bir Hükümet veya diğer kurumdan bağımsızdır ve bağımsız imkanlarıyla görev yaparlar. Bulgu ve tavsiyelerini Konseye ve Genel Kurul’a raporlarlar. Özel usul yetki sahipleri, bazı durumlarda uluslararası topluluğu insan hakları sorunları hakkında harekete geçiren tek mekanizmadır. Özel usuller vardıkları sonuçları ve tavsiyelerini insan hakları sorunlarına dair nesnel değerlendirmelere dayandırır. Özel usullerin görüşlerini veya tavsiyelerini uygulatma gücü veya yetkisi yoktur. 9. Eylül 2020 itibarıyla 44’ü tematik ve 11’i ülkeye özel olmak üzere 55 yetkilendirmede 80 faal özel usul yetki sahibi bulunmaktadır. 311. Bkz. www.ohchr.org/Documents/HRBodies/UPR/UPR_Practical_Guidance.pdf. 88