Sözleşme içtihadı hakkında rehber – Kitlesel protestolar
güvence altına almadaki yetersizliklerine dair genel sorumluluklarını incelemediği sonucuna varmıştır.
Benzer şekilde, Nagmetov / Rusya (BD, 2017) davasında Mahkeme, yetkililerin ateş eden kişinin kimliğinin
tespit edilmesi ve diğer ilgili koşulların saptanmasına destek sunabilecek makul ve gerçekçi tedbirlerin
tümüne başvurma konusunda yetersiz kalmalarından dolayı usul yönünden ihlal kararı vermiştir.
141. Gülşenoğlu / Türkiye (2007) davasında, başvurucunun abisini bir gösteride gözaltına aldıktan sonra
vuran polis memuru, birinci derece mahkemesi tarafından cinayetten suçlu bulunmuş ve iki kez yirmi yıl
hapis cezasına çarptırılmıştır. Bununla birlikte, karar, usul yönünden kusur ve eksikliklere istinaden
Yargıtay tarafından bozulmuştur. Mahkeme, usule ilişkin bu müdahalenin ne hızlı ne de etkin olduğu
kanaatindedir.
142. Hükümet karşıtı gösterilerin şiddet yoluyla bastırılmasına ilişkin Association “21 December 1989” ve
Diğerleri / Romanya (2011) davasında Mahkeme, mağdurun ailesinin bağımsız bir mahkeme önünde
yargılamaya eri��imlerinin olmamasına dayanarak Madde 2’nin usul yönünden ihlal edildiğine karar
vermiştir. Mahkeme ayrıca, sayısız taleplerine rağmen, başvurucuların soruşturmaya ilişkin bilgiden
tamamen yoksun bırakılmalarının mazur görülemeyeceğine dikkat çekmiştir.
143. Mahkeme ayrıca, öldürme olayının üzerinden uzun süre geçmesine rağmen, sorumluların
kimliklerinin tespit edilip mahkemeye çıkarılmadığı durumlarda da 2. Maddenin ihlaline karar vermiştir.
Isaak / Türkiye (2008) davasında 11 yıl geçmişti; Pastor ve Ţiclete / Romanya (2011) davasında ceza
soruşturmasının açılması 16 yıldan fazla sürmüştü ve Sözleşme Romanya’da 11 yıldan uzun süredir
yürürlükteydi; ve Elena Apostol ve Diğerleri / Romanya (2016) ile Ecaterina Mirea ve Diğerleri / Romanya
(2016) davalarında ise olayın üzerinden 20 yıl geçmişti.
IV. İşkence veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele yasağı
(Madde 3)
Sözleşmenin 3. Maddesi
“Hiç kimse işkenceye veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz.”
A. Uygulanabilirlik
144. Mahkemenin içtihadına göre, 3. Madde mutlak bir haktır. Diğer bir deyişle, savaş ya da diğer
olağanüstü dönemlerde askıya alınamaz ve mutlak koşullarda tanımlanmıştır. 3. Madde çerçevesinde kötü
muameleye, kamu yararı için dahi olsa, hiçbir zaman izin verilmez. Terör ya da organize suçla mücadele
veya bir kişinin hayatını kurtarmak gibi zorunluluklar, Devletin 3. Maddeyi ihlal edebilecek eylemlerine
gerekçe gösterilemez (Gäfgen / Almanya [BD], 2010, § 176).
145. Mahkemeye göre, kötü muamelenin 3. Madde kapsamına girebilmesi için asgari bir şiddet düzeyine
erişmesi gerekir (Bouyid / Belçika [BD], 2015, § 86). Değerlendirme vakanın koşullarının tümüne bağlıdır,
örneğin:
muamelenin süresi, fiziksel ya da ruhsal etkileri, bazı durumlarda mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık
durumu (Jalloh / Almanya [BD], 2006, § 67; Svinarenko ve Slyadnev / Rusya [BD], 2014, § 114);
kötü muamelenin amacı (Gäfgen / Almanya, [BD], 2010, § 88);
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
26/43