ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ larda yaşayan engelli bireylerin hak ehliyeti konusunda hâlâ ayrımcı kısıtlamalara sahiptir. Bazı taraf devletler, görme engelli ya da işitme engelli bireylerin hak ehliyetlerini tamamen engellemektedir ki, bu durum EHS bünyesinde ayrımcılık teşkil etmektedir. Her engelli bireyin bireysel hak ehliyetinin tanınması ve saygı duyulması, EBÖ’lerin kurulması, EBÖ’lere katılım ve karar alma hakkının da güvence altına alınması için elzemdir. Bağımsız Yaşama ve Topluma Dahil Olma EHS Madde 19, engelli bireylerin bağımsız yaşama ve topluma dahil olma hakkıyla ilgilidir, ancak bu hakkın kapsamı sadece kendi yerel topluluklarıyla sınırlı olmayıp, toplumun tümünü kapsamaktadır. Engelli Hakları Komitesi, 5 No’lu Genel Yorum’unda (2017), Madde 19’dan doğan yükümlülükleri ayrıntılı olarak açıklamıştır. Uluslararası hukuk ve 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi Madde 31 uyarınca, anlaşmalar süreklilik ve bütünlük içerisinde yorumlanmalıdır ve bu da EHS’nin farklı maddelerindeki kısa metinlerin, Komite tarafından yapılacak yorumlamalarla genişletilmesi anlamına gelmektedir. Bu durum Komite’nin Genel Yorumları kabul etmesiyle gerçekleşmektedir ve madde 19 özelinde bunun için 5 No’lu Genel Yorum’a başvurmak gerekmektedir. Engelli bireylere yönelik ayrımcı toplumsal damgalama ve önyargıların ortadan kaldırılması için, örneğin makul uyumlaştırma ve gerekli erişilebilirliğin temin edilmesi yoluyla engelli bireylerin görünür olması ve topluma katılımının sağlanması gerekmektedir; bu şekilde toplumdaki diğer kişilerin engelli bireylerin farkına varması onlarla eşit olarak etkileşime geçmesi sağlanabilir. Her ne kadar günümüze kıyasla geçmişte daha fazla engelli birey kapalı kurum duvarları arkasında saklanmış olsa da, bu durum bugün olması gerektiği seviyede değildir. Birçok engelli birey halen insan haklarından yararlanma ve topluma katılım konusunda bariyerlerle karşılaşmaktadır ve bunun nedenlerinden biri, finansal destek ve kapasite geliştirme de dahil olmak üzere gerekli desteğin sağlanmamasıdır. Bağımsız yaşama ve topluma dahil olma hakkından doğan ilke ve yükümlülükler EHS’de yer alan diğer hakların uygulanması için “yol 44