ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ
%1,1’i duymada, %0,7’si konuşmada, %2’si yaşıtlarına göre öğrenmede/
basit dört işlem yapmada/hatırlamada/dikkatini toplamada, %4,1’i taşımada/tutmada zorluk yaşadığını ifade etmiştir. Bu oran cinsiyet bazında
erkekler için %59 iken kadınlar için %7,9’dur. Yaş grupları açısından bakıldığında ise 10-14 yaş grubunda %2,1 iken 60-64 yaş grubunda %16,5’e,
75 ve daha yukarı yaşta ise %46,5’e yükselmektedir. En az bir engele
sahip olma oranının kadınlarda ve erkeklerde yaşa bağlı olarak arttığı
görülmektedir.
En az bir engeli olan nüfusun eğitim durumuna bakıldığında ise
eğitim düzeylerinin genel nüfusun eğitim düzeyine göre daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Genel nüfus için okuma yazma bilme oranı %95,5
iken en az bir engeli olan nüfusun okuma yazma bilme oranı toplamda
%76,7 olarak bulgulanmıştır. Bu oran erkeklerde %89,1 iken kadınlarda
%67,6’ya gerilemiştir. Eğitim düzeyi yükseldikçe, en az bir engeli olan
bireylerin eğitim düzeyinin nüfusun genelinin eğitim düzeyine göre
azaldığı görülmüştür. Ayrıca cinsiyet bazında değerlendirildiğinde engelli kadınların oranı her eğitim kategorisinde engelli erkeklere göre
daha düşüktür. Temel işgücü göstergeleri açısından bakıldığında en az
bir engeli olan kişilerin işgücüne katılım oranı genel nüfusta %47,5 iken
engellilerde %22,1’dir.
Engelli bireylerin cinsiyetine, yaşına, engel türüne ve diğer pek çok
değişkene göre deneyimlediği eşitsizliklere ilişkin bu veriler bize en temelde, fırsat eşitliğinin sağlanmasında kat etmemiz gereken yola dair
önemli bulgular sunmaktadır. Bu yolu kat etme sorumluluğumuz ise
gerek uluslararası gerekse ulusal düzeyde yürürlükte bulunan pek çok
düzenlemeden kaynaklanmaktadır. Şimdi bu düzenlemelere çok genel
olarak bakalım.
Engelli Bireyler İçin İnsan Hakları
Engelli bireylerin insan hak ve özgürlüklerinden tam ve eşit şekilde yararlanmasını öngören Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS),
Türkiye Cumhuriyeti tarafından 30 Mart 2007 tarihinde imzalanmıştır.
Sözleşme 3 Aralık 2008 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)
tarafından kabul edilen 5825 sayılı kanun ile onaylanmış ve onay süreci
27 Mayıs 2009 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile tamamlanmıştır. Ana66