ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ mevzuatlara dahil edilmesi arasında bir ilişki olduğunu gözlemlemiştir.12 Uygun bir yaklaşımın belirlenmesi gereklidir, çünkü “güçlü bir hukuk sistemi, kadınlar için fırsatları yaratabilir ve koruyabilir; erişilemez olan veya ayrımcı kurallar veya uygulamalar içeren bir adalet sistemi, kadınların haklarının gelişimini önemli ölçüde engelleyebilir.”13 Farklı senaryolarda adalete erişim hakkındaki literatür taraması, çeşitli tanım ve yaklaşımlar ortaya koymuştur. BMEHS’nin 13. maddesinin içeriğinin yanı sıra, BMEH Komitesi’nin sonuç gözlemleri de, devletlere, adalete daha fazla erişimi teşvik etmek için engelli kişilere hukuki yardım sağlamanın yanı sıra adli davalar hakkında erişilebilir formatlarda bunlarla ilgili bilgi ve iletişimi sağlamaları çağrısında bulunmaktadır.14 Ayrıca, engellilik bağlamında, hem Ortoleva hem de Lord, bunun “insanların adaletin tesis edilmesinde kullanılan sistemlere, prosedürlere, bilgilere ve yerlere etkili bir şekilde erişimini içeren geniş bir kavram” olduğunu öne sürmektedir.15 Buna bağlı olarak, adalete erişim için insan haklarına dayalı bir yaklaşım “saygınlığı ve güçlendirmeyi” ön planda tutar ve görev sahiplerinin (örneğin adaleti sağlama yetkisi ve görevine sahip olan kurumlar) erişimi sağlama kapasitesini ve hak sahiplerinin (adalet arayan bireylerin) haklarını yasal sistem üzerinden kullanma becerisini içerir.16 Bilimsel çalışmalarda, Cappaletti ve Garth adalete erişi12 CEDAW Komitesi, Genel Tavsiye No. 33: Kadınların Adalete Erişimi Üzerine, 3 Ağustos 2015, UN Doc CEDAW/C/GC/33, para 41. 13 Uluslararası Kalkınma Hukuku Organizasyonu, “Accessing Justice: Models, Strategies and Best Practices on Women’s Empowerment”, 2013, s. 11. <www.idlo.int/sites/default/files/Womens_ Access_to_Justice_Full_Report.pdf> 1 Mayıs 2018’de ulaşıldı. 14 BMEH Komitesi, “Bosna-Hersek'teki İlk Rapora İlişkin Son Gözlemler” (2 Mayıs 2017) UN Doc CRPD/C/BIH/CO/1, para 19. 15 Stephanie Ortoleva, “Inaccessible Justice: Human Rights, Persons with Disabilities and the Legal System”, ILSA Journal of International&Comparative Law 17, 2011, s. 281, 283; Janet Lord vd. (ed.), Human Rights. Yes! Action and Advocacy on the Rights of Persons with Disabilities, 2. basım, Human Rights Resource Center, 2012, s. 137. 16 Teresa Marchiori, “A framework for measuring access to justice including specific challenges facing women” (UN Women & Council of Europe 2015) 7 <https://rm.coe.int/1680593e8> 1 Mayıs 2017’de ulaşıldı; ACLU, “Domestic violence and sexual assault in the United States: A human rights-based approach and practice guide”, Ağustos 2014, s. 1. İnsan haklarına dayalı bir yaklaşım, hak ihlallerini sürdüren temel koşulları ele almaktadır; cinsiyete dayalı şiddetin, diğer şiddet suçlarıyla aynı kaynakları almasını ve gerçekleştiğinde ihlallere etkin bir şekilde yanıt verilmesini talep eder; şeffaflık, hesap verebilirlik ve hükümetin karar alma, saygınlık ve yetkilendirilme konusundaki katılımını ön planda tutar. 116