Radikal İhtiyaçlar Olarak Özel İhtiyaçlar:
Engelliliği ve Bağımlılığı Merkeze Alan Devrimci
Bir İhtiyaç Kuramına Doğru*
Balam Kenter
Bağımlılık ve ihtiyaç kavramları ender olarak güçlenme ile ilişkilendirilirken, iki olgu da engellilikle yakından ilişkilendirilir. Baskın söylemde engelliler ihtiyaçlı ve bağımlı kişiler olarak resmedilir: Üretken ve
sağlam bedenli olduğu varsayılan çoğunluğun sırtında yük durumunda,
üretmeyen bir azınlık olarak tanımlanırlar. Bu baskın anlatıda engellilerin ihtiyaçları “özel” ihtiyaçlar olarak kodlanır; genel, temel, uygun veya
radikal ihtiyaçlar olarak düşünülmezler. Benim bu yazıda kullanmak istediğim ihtiyaç kavramı, kişisel zayıflık veya eksiklik olarak dayatılan
genel geçer ihtiyaç tanımını ters düz etme amacını güdüyor. Bunun için
ihtiyaçları kudret olarak gören Marksist ihtiyaç anlayışını engellilik çalışmaları alanında geliştirilen alternatif bağımlılık tanımlarıyla harmanlayacağım. En çok ihtiyaca sahip olan kişilerin hepimizi özgürleştirme
potansiyeli taşıyabileceğini göstermeye çalışacağım.
Bu yazıda önce Nancy Fraser’ın (2013) “İhtiyaçlar Mücadelesi” başlıklı makalesinden yararlanarak, ihtiyaçların nasıl politikleştirilebileceğine bakacağım. İkinci olarak, Fraser ve Gordon’un (2013) “Bağımlılık
Kavramının Soykütüğü” başlıklı makalelerinin yardımıyla bağımlılık
kavramının kapitalizm öncesi dönemde nötr bir kavramken günümüz* Bu yazı Konferans'a bildiri olarak sunulmuştur.
29