ADALETE ERIŞIM HAKKININ ÇERÇEVESI
vermiştir. Belli oranın üzerinde boş zaman kapitalist üretimi tehlikeye
sokar. Ben de engellilik çalışmalarının getirdiği bakış açısıyla genel olarak serpilme, özel olarak da evrensel erişim ve evrensel tasarımı radikal
ihtiyaçlar olarak öneriyorum. Radikal ihtiyaç olarak serpilme ilişkisel
öznelik üzerine kurulmuştur. Rasyonellik, özfarkındalık, yabancılaşmamış üretim ve onur gibi kabiliyetleri içerir ama bunlarla sınırlı değildir ve bunları merkeze almaz. Böylelikle bu kabiliyetleri kullanamayan
veya engelli olmayan kişilerden farklı biçimlerde kullanan kişilere de
yer açar. Radikal ihtiyaç olarak serpilmenin önemli bileşenleri olarak
şunları öneriyorum: evrensel erişim (üretim ve yenidem üretim araçlarına, kamu kaynaklarına, bakıma, eğitime vb.) ve evrensel tasarım (özel/
kamusal alanlar, binalar, gereç ve objeleri de içeren yapılı çevrenin her
tür bedensel ve bilişsel varoluşa uygun tasarlanması, vb.). Ted Benton
canlı varlıkların sadece kendi türlerine özgü yaşam üslubuna uygun koşullar sağlandığında serpilebildiğini söyler (2004, 263). İnsan türünün
yaşam üslubunu baskıcı ve sömürücü olmayan bakım ilişkileri içinde
kurulmuş ilişkilsel öznelik olarak yeniden tanımlayabiliriz. Bu şekilde
tanımlandığında toplumun en dışına itilmişleri merkeze alarak düzenlenen serpilme radikal ihtiyacı her birimizin ihtiyaçlarının karşılanabileceği bir dünya inşa etmemize yardımcı olabilir.
37