ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ zihinlerde bir soru işareti yaratıyor; paternalist bir hukuk anlayışı ve paternalist bir aile çemberinde sıkışıp kalması yüksek bir olasılık. Bunlar özellikle gözetilmesi gereken durumlar. “Adalete Erişim” genel başlığından yola çıkarak Türkiye özelinde bir değerlendirme yapacak olursak, 13. maddenin gerekleri ve uygulamasına olanak sağlayacak bir algı zemininin yokluğundan söz etmek yanlış olmayacak. Şüphesiz bu, insan haklarına ilişkin genel bir kültürün eksikliğinden de bağımsız düşünülemeyecek bir konu. Bu tutum, AİHM’e konu olmuş davalardan birinde somutlaşmış görünüyor. Bu bakımdan Şahin davasında17 yer alan dikkat çekici bir ifadeyle bitirelim. Davada, geçirdiği bir kaza sonrası üniversite eğitimine devam edebilmek için okuluna makul uyumlaştırma talebinde bulunan davacının talebi ekonomik durum ve süre gerekçeleriyle üniversite yönetimi tarafından geri çevriliyor. Üniversite yönetimi yerel idare mahkemesinde tarafına açılan davada, kendi savunmasında başvurucuyu yargı yolunu seçmiş olduğu için eleştirip kötü niyetli olmakla suçluyor. Buradaki “kötü niyet” gerekçesi ise, üniversite yönetiminin başvurucuya yardım etmeyi teklif etmiş olmasına rağmen (Bu yardım fiziksel koşulun değiştirilmesi şeklinde değil, ancak başvuranın bir başka kişi tarafından taşınmak suretiyle merdivenlerden çıkarılıp indirilmesi şeklindedir) kişinin yargı yolunu seçmiş olması, sunulan bu iyilik teklifiyle yetinmeyişi. Sonuç olarak aslında sadece iki fıkradan oluşan adalet erişim maddesinin ardında çok daha büyük bir sosyokültürel değişime duyulan ihtiyacı görebiliyoruz. Öte yandan unutmamamız gereken, bu algı değişiminin yaratılması görevi ve yükümlülüğünün de bizzat imzacı devletler üzerinde olduğu. Özetle, adalete ulaşmayı salt hukuka ulaşmak olarak kısıtlayacak olduğumuzda dahi, farklı engel gruplarını farklı toplumsal ve fiziki bariyerlerin beklediğini, bu mücadelede bu kişilerden yolunu mahkemeye, polise ya da savcıya ulaştırabilmeyi başaranların ise karşısına –şayet iletişim bariyerini de aşabilirlerse– bu kez de toplumsal, psikoloji ve sosyolojiyle beslenen ve ne yazık ki bizzat hukuk destekli engellerin çıktığını söylemek mümkün. 17 96 Enver Şahin / Türkiye 23065/12.