S İ V İ L T O P LU M Ö R G Ü T L E R İ İ Ç İ N T E M E L V E R İ E Ğ İ T İ M İ K I L AV U Z U 1. BÖLÜM Kılavuzun bu ilk bölümünde verinin anlamı, verinin ne olduğu ve temel veri becerilerinin neleri kapsadığı yer almaktadır. Özellikle veri türlerini, dosya tiplerini, temel bazı fonksiyonları anlamanın, veriyle çalışmaya başlamada nasıl hızlı bir çalışma akışı sağladığını göreceğiz. Verileri Anlamlandırmak Veri setleri ile çalışmadan önce veriyi anlamalıyız. Verinin bize hangi yanıtları verebileceğini, hangilerini veremeyeceğini tespit etmeliyiz. Örneğin, sağlık çalışanlarına2 yönelik yapılan anketin verilerini analize hazırlarken, sağlık çalışanlarının hasta olma riskinin özel hastanede mi, devlet hastanesinde mi daha yüksek olduğunun yanıtını arıyorsunuz; ya da hastane doluluk oranlarının %100 dolu olduğunu söyleyen 200 sağlık çalışanını; Covid-19 pozitif hastalığını geçirenleri ya da yeterince tedbir alınmadığını belirtenlerle ilişkilendirmek istiyorsunuz. Bu ve benzeri soruların yanıtları için öncelikle veriyi anlamamız gerekmektedir. Şekil 1: 361 sağlık çalışanı ile yapılan pandemi anketi veri seti. (Kasım-Aralık-2020) Pratikte genellikle veriyi anlamadan, veri analizine ve veri görselleştirmeye geçilmektedir. Bu yaklaşım nitelikli veri görselleştirmesi yapmanın önünde önemli bir engel teşkil etmektedir. Veri, doğru anlamlandırılmadığında kalitesi de maalesef belirsizleşir. Verinin dağınık olup olmadığını ya da verinin ne kadar doğru ve etkin bir şekilde toplandığını da anlayamayız. Bu nedenle veri setindeki veriyi iyi anlamak için üç yöntem incelenerek işe başlanmalıdır: Üst Veri (Metadata), Veri Biyografisi (Data Biography), Veri Sözlüğü (Data Dictionary) Üst Veriyi Keşfedin (Metadata) Üst veriler, veriler hakkındaki temel bilgilerdir. Yeni bir veri kümesini indirmeden önce üst verileri gözden geçirmek zaman kazandırır. İndirip kullanacağınız veride nelerin mevcut olduğunu ya da nelerin mevcut olmadığını anlamanıza yardımcı olur. Bir üst veri; veri hakkında aşağıda yer alan temel bilgileri sağlar: 2 Bu kılavuzda örnek olarak kullanılan Sağlık Çalışanları Veri Seti, kılavuzun online versiyonu ile birlikte kullanıma sunulacaktır. 12