Genelge yeterince yaygınlaştırılmamış bu durum başta kamu personeli gibi
uygulayıcılar ve ilgili STÖ olmak üzere ancak özel çabalarla genelgeye ulaşabilmiştir.
Bahsi geçen genelgenin özellikle İstanbul, İzmir, Mersin gibi Suriyeli sığınmacıların
yoğun şekilde yaşadığı illerde yayınlandığı 2013’ün Ocak ayından itibaren
uygulanmaya konulmaması önemli sağlık sorunlarının oluşmasına neden olmuştur.
28 görüşmecinin temsil ettiği 235 kişiden 16’sında süreğen hastalık mevcuttur.
Görüşmeler esnasında sağlık güvencesi veya kimliği olmadığı için hastanelerden veya
sağlık kurumlarından geri gönderilme veya tedavi masraflarını ödeyemeyecekleri için
tedavi olmaktan vazgeçme vakalarına rastlanmıştır. Sağlık hizmeti sunan kurumlar ise
borçlandırma yöntemi ile hastayı tedavi etmiş ya da verdiği hizmetin ücretini talep
etmiştir.
Düzenli ilaç kullanması gereken hastalar ilaçlarını ya kendileri temin etmeye çalışmakta
ya da bu ilaçları kullanmaktan vazgeçmektedirler. Ailelerin aylık gelirleri sağlık
masraflarının ödenmesinde yetersiz kalmakta, sağlık yardımı almak için başvuru
yapılan kurumlar bu talepleri olumsuz değerlendirmektedirler.
Savaş sonrası travma, kendini güvensiz hissetme gibi psikolojik rahatsızlıklar ise
görüşmeciler tarafından hastalık olarak tanımlanmamış ancak karşılıklı sohbet
esnasında dile sıkça dile getirilmiştir.
Diğer kamu kurumlarında olduğu gibi dil problemi sağlık alanında yaşanan en önemli
sorunlardan biridir. Sığınmacıların yeteri kadar Türkçe bilmiyor olması ve ilgili
kurumlarda Arapça veya Kürtçe bilen personelin bulunmaması bu sorunu süreğen
kılmaktadır.
Yapılan görüşmelerden sağlık hakkının kullanımına yönelik aktarımlar:
Beş kişilik aile (Bayramtepe): Aile İstanbul’a geleli 15 gün olmuş, çok az eşya ile
bir inşaatın içinde yaşıyor. 11 aylık bebekte karaciğer rahatsızlığı var. Muayene için
gittikleri hastanede kendilerine bebeğin yaşayabilmesi için kan değişimi yapılması
gerektiği söylenmiş. Muayene ücreti olarak 36 YTL ödeyen aile asıl tedavi için 4000 TL
istendiği için bebeklerini bir daha hastaneye götürmemişler. Ailenin aylık geliri 450
YTL, 250 YTL ev kirası ödüyorlar. Evin ısınma ve temiz su sistemi mevcut değil.
(Görüşme tarihi: 15.09.2013, Görüşme yapılan kişi: Erkek, 30 yaşında)
Yedi kişilik aile (Bayramtepe): Ailede dört yetişkin üç çocuk var. Yetişkinlerden
birisi görme, diğeri işitme engelli. Diğer bir yetişkinde ise şeker hastalığı var, sürekli
ilaç kullanması gerekiyor ancak ilaçlarını düzenli olarak satın alamadığı için
kullanamıyor. Evdeki çocuklardan birisinde doğuştan göğüs rahatsızlığı mevcut. Bir kez
hastaneye gitmişler ancak 150 YTL hastane masrafından sonra tekrar gidememişler.
Ailenin aylık geliri 1000 TL, 450 TL kira ödüyorlar. Evin ısınma ve temiz (içme) su
sistemi ise mevcut değil. (Görüşme tarihi: 15.09.2013, Görüşme yapılan kişi: Kadın,
Yaş: 55)
16