Türkiye’nin Komite’nin sorularına verdiği cevaplarda, engelli seçmenlerin oy kullanma
oranlarıyla ilgili veriler Komiteyle paylaşılmıştır. Ancak verilerin nasıl toplandığı, hangi
iller/bölgelere dair olduğu bilinmemektedir.17 Komiteyle paylaşılmış bu veriler kamuoyuna
açık bilgiler ve teyit edilebilir bilgiler değildir. YSK’nın resmî açıklamaları, web sitesi ya da
yayınlarında yer almamaktadır.
2006 yılında EYHGM bünyesinde oluşturulan engelliler veri tabanına aradan geçen 14 yıl
boyunca %40 oranında raporu olan engelli bireylerin kayıtlı olmamıştır. Engellilere ilişkin
yapılan en güncel çalışma 2011 tarihlidir. Sınırlı da olsa toplanmış veriler birbiriyle
karşılaştırılabilir değildir.
Devlet raporunda sık sık yapıldıkları beyan edilen çalıştay, atölye vb. etkinlikler önemli
olmakla birlikte, bu toplantıların sonuçları veri toplama politikasında değişikliğe yol
açmamaktadır.
Veri toplanmaması ve toplanan verilerin kamuoyuna açık olmaması STÖ’lerin izleme
yapmasını da imkânsız hale getirmektedir.
Madde 31’e Öneriler:
-
-
-
-
Engelli nüfusa gerekli kamu hizmetlerinin sunulabilmesi ve konuyla ilgili akademik
çalışmaların gerçekleştirilebilmesi için engelli nüfusun tam olarak belirlenmesi ve bu
bilgilerin yaşanılan bölge, cinsiyet, yaş, engel türü, engel oranı gibi ayrıştırılmış
verilerle desteklenmesi gerekmektedir.
EYHGM, engellilere dair öncelikli olarak hangi alanda istatistiki verilerin
oluşturulacağına dair Sözleşme ile uyumlu bir politika belgesi hazırlamalı ve hazırlık
sürecine engelliler ve STÖ’leri etkin bir biçimde dâhil etmelidir. Etkin katılım ancak
eşit söz hakkı, geri bildirim mekanizmasının işlerliği ve sonuçları etkileyebilme
kanallarının açık olması ile mümkündür.
Hazırlanacak politika belgesi engellilerle ilgili istatistik toplayan tüm kamu kuruluşları
için bağlayıcı olmalıdır.
Engellilere ilişkin verilerin toplanması için seçilen örneklem gruplarına çoklu
ayrımcılık riski altında bulunan farklı etnik, inanç grupları, cinsiyet kimliklerine
(LGBTİ) vb. mensup engelliler dâhil edilmeli ve toplanan sonuçlar bu gruplar
bakımından analiz edilmelidir.
Verilerin toplanma sürecine, engelli kişileri destekleyen örgütler ve STÖ’ler etkin bir
biçimde dâhil edilmelidir. Genel olarak haklara erişiminin en az olduğu bilinen etnik
ve inanç gruplarından, LGBTİ+ kırsal alanlarda yaşayan engelliler ve kapalı
Engelli Hakları Komitesi, Türkiye’nin Soru Listesine
https://undocs.org/CRPD/C/TUR/Q/1/Add.1, sayfa 23, soru 33(a).
17
Yanıtları,
(CRPD/C/TUR/Q/1/Add.1).
25