TÜRKİYE’DE ZORUNLU DİN EĞİTİMİ - DİN KÜLTÜRÜ AHLAK BİLGİSİ DERSİ VE KİTAPLARI HAKKINDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME 1.4.12. Liselerde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin 2 saate çıkarılması 1.4.15. Kutlu Doğum Haftası ve Aşure Gününün Belirli Gün ve Haftalar kapsamına alınması 2.7.1. İlahiyat fakültesi mezunlarının alan değişikliği yapmaksızın Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi ile İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri alanındaki derslere girebilmesi Görüldüğü gibi, kararlarda DKAB dersleri ve okulda İslam diniyle ilgili etkinliklere ilişkin somut öneriler yer alıyor. Nitekim örneğin 1.4.12. sayılı öneri, 2017 yılında hayata geçirilerek liselerde DKAB ders saati 2 saate çıkarıldı.98 Öte yandan, 1.2.5. sayılı öneri henüz hayata geçirilmedi. Şura’ya çocukların katılımıyla ilgili bir düzenleme bulunmuyor. MEB 2018-2022 yılları arasında uygulanmak üzere Temel Eğitim Kurumları’nda demokratik yetkinlikleri artırmak, demokratik okul kültürünü teşvik etmek, toplumda demokratik yetkinlikler ile insan hakları ve demokrasiye ilişkin farkındalıkları arttırmak amacıyla “Temel Eğitimde Demokrasi Kültürünün Güçlendirilmesi Projesi”ne başlamıştır.99 Proje sonucunda demokratik kültür yetkinliklerinin, insan hakları ve demokrasiye ilişkin farkındalığın temel eğitim sistemine ve okul uygulamalarına dahil edilmesine yönelik stratejik bir eylem planı için politika tavsiyelerinin geliştirilmesi, temel eğitim kurumları için insan hakları, demokrasi ve temel evrensel değerlere dayalı eğitim materyallerinin geliştirilmesi ve temel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlere ve eğitim uygulayıcılarına demokratik kültür yetkinliklerinin kazandırılması gibi hedefler bulunuyor. Projenin DKAB dersleri materyalleri veya derslerin uygulanma ortamına ilişkin herhangi bir çıktısı veya etkisi olup olmadığını anlamak için proje sorumlularıyla e-posta üzerinden iletişim kurulmuş fakat bu konuda bilgiye ulaşılamamıştır.100 Yukarıda ortaya konan veriler ışığında, Türkiye’nin önemli uluslararası insan hakları yükümlülükleri üstlendiği görülüyor. Uluslararası hukuk bağlamında yukarıda belirtilen çekincelerin kaldırılması gereklidir. Ulusal mevzuat büyük ölçüde uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu olsa da, özellikle çocuğun din veya inanç özgürlüğü hakkının herhangi bir yaş belirtmeden, çocuğun kapasitesiyle uyumlu olarak kullanacağı bir hak olarak yasalarla tanınması önemli bir adım olacaktır. Ek olarak, aşağıda görüleceği gibi en önemli husus, uluslararası hukuk yükümlülüklerinin hayata geçirilmesidir. Ayrıca, DKAB dersine ilişkin politikaların oluşturulması süreçlerinde geliştirilen politikaların insan hakları, daha belirgin olarak çocuğun düşünce, vicdan ve din özgürlüğü, çocuğun katılım hakkı ve ebeveynlerin çocuklarını kendi dini ve felsefi görüşleri doğrultusunda yetiştirme hakkına ilişkin bir değerlendirme mekanizmasının veya bu politikalardan etkilenen çocuklar ve ebeveynlerin katılım mekanizmasının bulunduğuna dair işaretler bulunmuyor. ÇHK’nin Türkiye’de politikaların geliştirilmesi süreçlerinin “çocuğun ifade özgürlüğünü teşvik edici olmadığını ve özellikle uygulamada, idari ve adli usul bakımından, yasalarda düzenlendiği durumlarda bile çocukların görüşlerinin genellikle dinlenmediğine” ilişkin tespiti DKAB derslerine ilişkin süreçlerde de geçerliliğini korumaktadır.101 98 Hürriyet, “Din Dersi İki Saate Çıktı”, 14 Haziran 2017. 99 Temel Eğitimde Demokrasi Kültürünün Güçlendirilmesi Projesi. Son erişim 29 Aralık 2020. Pilot iller olarak Adana, Aydın, Burdur, Çanakkale, Iğdır, Kars, Muğla, Sinop, Sivas ve Yozgat illeri seçilmiştir. 100 29 Aralık 2020 tarihli e-posta yazışması. 101 BM ÇHK, yukarıdaki dn. 42. 28