TÜRKİYE’DE ZORUNLU DİN EĞİTİMİ - DİN KÜLTÜRÜ AHLAK BİLGİSİ DERSİ VE KİTAPLARI HAKKINDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME MADDE 13 – (1) Din öğretimine ilişkin hizmetler aşağıda belirtilmiştir. a) Din kültürü ve ahlak bilgisi eğitim programlarının uygulanmasını sağlamak, b) Seçmeli din eğitimi derslerini takip etmek, uygulanmasını gözetmek, c) Din eğitiminde kullanılan ders kitabı ve materyallerin teminini koordine etmek.87 MEB’e yapılan bir bilgi edinme başvurusuna alınan cevaba göre, MEB ve Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) arasında DKAB derslerine ilişkin bir protokol bulunmuyor; sadece hafızlık eğitimi konusunda böyle bir protokol bulunuyor.88 Dolayısıyla DİB, bu çalışma kapsamı dışında kalıyor. Adalet Bakanlığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin DKAB dersine ilişkin AİHS ile uyumsuz olduğunu tespit ettiği unsurların değiştirilmesinin koordinasyonunu sağlamakla yükümlüdür. Adalet Bakanlığı’nın rolü, AİHM’in ilgili kararlarının icrasının takip edilmesi açısından öne çıkıyor.89 3.4. Üst Politika Belgeleri Eğitim ve din eğitimiyle ilgili hedefler ve öneriler, çeşitli kamu kurumlarının üst politika belgelerinde bulunuyor. Bunların bazıları doğrudan DKAB dersi ile ilgili bazıları ise daha genel, fakat ilgili hedefleri içeriyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın 2019-2023 yılları arasını kapsayan 11. Kalkınma Planı’nın90 eğitimle ilgili kısmında aşağıdaki hedefler yer alıyor: 549. Çocukların ruhsal ve bedensel gelişimlerini gözeten eğitim ortamları oluşturulacaktır. 551. Milli, manevi ve evrensel değerler esas alınarak küresel gelişmelere ve ihtiyaçlara uygun eğitim içerikleri ve öğretim programları hazırlanacaktır. 554. Etkin ve etkili bir eğitim sisteminin oluşturulabilmesi için politikalar veriye dayalı olarak belirlenecek ve politika uygulamalarının analizleri yapılacaktır. Eğitimle ilgili yukarıdaki hedeflerin hepsi, DKAB dersine uygulanabilir ve bu derslerle de ilgili hedeflerdir. DKAB dersi ortamının çocuğun ruhsal ve bedensel gelişimini destekleyip desteklemediği veya bu gelişime katkıda bulunacak niteliğe sahip olup olmadığı değerlendirilmelidir. Eğitim içeriklerinin ve öğretim programlarının “milli, manevi ve evrensel değerler” esas alınarak hazırlanması maddesi, açıklığa kavuşturulmaya muhtaçtır. Özellikle “milli ve manevi değerler”, aşağıda DKAB ders kitaplarının içeriğiyle ilgili incelemenin de ortaya koyduğu gibi, dar bir şekilde ve seçilerek yansıtılmaktadır ve Türkiye’de yaşam pratiklerinin ortaya koyduğu çeşitliliği yansıtmaktan uzaktır.91 87 Milli Eğitim Bakanlığı ile İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri Yönetmeliği, Madde 13. 88 07.01.2021 tarihli ve 2100114365 CİMER başvurusuna verilen cevap şöyledir: “T.C. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü arasında 23.05.2019 tarihinde ‘Okul-Kuran Kursu İşbirliğine Dayalı Örgün Eğitimle Birlikte Hafızlık projesi Protokolü’ imzalanmıştır. Protokolün amacı; örgün eğitime devam eden ve aynı zamanda hafızlık yapmak isteyen öğrencilerin, hafızlık eğitimi ile hafızlık sonrası eğitim öğretim süreçlerinin etkin, verimli ve sistematik bir şekilde gerçekleştirilmesini, mesleki, akademik, sosyal, kültürel, sportif ve ahlaki gelişimlerinin desteklenmesidir.” 89 Bu kararların icrasına ilişkin süreç Sonuç Göstergeleri bölümünde daha ayrıntılı bir şekilde ele alınıyor. 90 Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı 11. Kalkınma Planı (2019-2023), TBMM’nin 18 Temmuz 2019 tarihli ve 1225 Sayılı kararı ile onaylanmıştır. 91 Bu konuda ayrıca bkz., Çayır, K., “Biz” Kimiz? Ders kitaplarında kimlik, yurttaşlık, haklar, Tarih Vakfı Yayınları, 2014. 26