BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ ileri sürülmesiyle ve muhafazakar bir yaklaşımla kadın haklarına dair mevcut uluslararası standartların neredeyse tamamının ortadan kaldırılmak istendiği görülmektedir.27 Bu açılardan Kurum, insan haklarına ilişkin üstlendiği görevleri yerine getirmek bir yana insan haklarına dair mevcut kazanımları ortadan kaldırmaya dönük çalışmaları faaliyetlerinin merkezine koymuş durumdadır. Bu durum Paris İlkeleri’nde yer verilen “Kurumların iç hukukta yer alan mevzuat hükümlerinin ve bunlarla ilgili uygulamaların, o devletin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerinin hükümleri ile uyumlu hale getirilmesi ve etkili biçimde hayata geçirilmesini desteklemesi ve güvence altına alması” ve ECRI GPT2 para. 31’e göre “eşitlik kurumunun faaliyetlerinin ilgili uluslararası veya ulusal hukuki çerçeveye, standartlara ve içtihatlara dayalı olarak yürütülmesi” gerekliliklerine açıkça aykırılık oluşturmaktadır. Buna ek olarak Kurumun uluslararası insan hakları sözleşmeleri uyarınca kurulan inceleme, izleme ve denetleme mekanizmalarına devletin sunmakla yükümlü olduğu raporların hazırlanması sürecine katkı sunduğuna ilişkin bir bilgiye rastlanılmamıştır. Kurumun bu raporların sunulacağı uluslararası toplantılara temsilci göndererek katıldığı görülmüşse de bu katılım sembolik düzeydedir ve Kurumun taraf devlet raporlarının değerlendirme süreçlerinde herhangi bir katkısı veya etkisi olmamıştır. TİHEK Kurulu’nun görev ve yetkileri ile ilgili md. 11’in uygulamasına bakıldığında da benzer bir tablo ortaya çıkmaktadır. Md. 11(1)(c) kapsamında Kurul tarafından ayrımcılık yasağı ihlallerine ilişkin yargı kararlarının uygulanmasına dair sorunları izlemek ve değerlendirmekle ilgili herhangi bir çalışması görülmemektedir. TİHEK Kanunu md. 11(1)(d) kapsamında görev alanıyla ilgili olarak yargı organlarından, kamu kurum ve kuruluşlarından veya ilgili kişilerden herhangi bir görüş talebi gelip gelmediği ve geldiyse herhangi bir görüş bildirilip bildirilmediği bilinmemektedir. TİHEK Kanunu md. 11(1)(e)’de düzenlenen uluslararası kuruluşlara üyelik bağlamında Kurumun yalnızca herhangi bir akreditasyon uygulaması olmayan Avrupa Ulusal İnsan Hakları Kurumları Ağı (ENNHRI-European Network of National Human Rights Institutions) üyesi olduğu görülmektedir. TİHEK. Avrupa Eşitlik Kurumları Ağı’na (EQUINET) ise üye değildir. TİHEK Kanunu md. 11(1)(g)’de belirtilen stratejik plan ise 2018 yılında hazırlanmış olmasına rağmen kamuoyu ile paylaşılmamıştır.28 Bu plana ilişkin Kurumca yapılan açıklamaya bakıldığında ayrımcılık ile ilgili amacın oldukça genel geçer bir şekilde ifade edildiği (Ayrımcılıkla etkin mücadele için tüm taraflarla iş birliği içerisinde gerekli önlemleri almak ve uygulamak) ve hedef olarak ise yine benzer şekilde “ayrımcılık yasağı ihlallerinin önlenmesi/azaltılması amacıyla kurumsal etkinliği arttırmak” ile “ayrımcılıkla mücadelede kurumsal ve toplumsal bilinci arttırmaya yönelik çalışmalar yapmak” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.29 Söz konusu amaç ve hedeflerin yetersizliği ortadadır. Kurumun TİHEK Kanunu md. 9(1)(g)’de ve TİHEK Kurulu’nun md. 11(1)(b)’de yer alan ayrımcılık yasağı ihlallerini resen veya başvuru üzerine incelemek, araştırmak, karara bağlamak, sonuçlarını takip etmek, uzlaşma süreci yürütmek ve sonuçlandırmak ve idari yaptırımlara karar vermek şeklindeki görevleri üzerinde aşağıda ilgili bölümde ayrıca durulacağından burada ayrı bir değerlendirme yapılmamıştır. 27 Bkz, TİHEK, I. İnsan Hakları Sempozyumu İnsan Haklarını Yeniden Düşünmek Bildiriler Kitabı, https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2019/04/Sempozyum1.pdf; I. İnsan Hakları Sempozyumu Ailenin Korunması Hakkı Bildiriler Kitabı, https://tihek. gov.tr/upload/file_editor/2020/04/Sempozyum2_2.pdf (erişim:31.07.2020). 28 TİHEK, 2018 Yılı Faaliyet Raporu, s. 90, https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2019/2018_faaliyet_raporu.pdf (erişim:31.07.2020). 29 TİHEK, 2019 Yılı Faaliyet Raporu, s. 42. 21