EK-1:
BAĞIMSIZ SEÇİM GÖZLEMCİLERİ İÇİN DAVRANIŞ
KURALLARI
Giriş
Yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izleme, seçimlerin doğruluğunu desteklemek, güvence altına almak, kamunun demokratik seçimlere güvenini sağlamak ve seçim
temelli şiddet potansiyelini azaltmak için dünya çapında giderek standart bir uygulama
olarak kabul edilmektedir. Seçim yönetimiyle ilgili kurumları da içeren ve seçilmeye çalışan hükümetler ile seçimin diğer paydaşları, yurttaş örgütleri tarafından bağımsız seçim
gözleme ve izlemeyi, uluslararası bir insan hakkı olan yurttaşların hükümet ve kamusal
işlere katılma hakkının kullanılmasının ayrılmaz bir parçası olarak tanımıştır. Yurttaş örgütleri tarafından bağımsız seçim gözleme ve izleme, hükümetlerarası örgütlerce çeşitli
hükümetlerarası sözleşmelerde, bildirilerde ve diğer belgelerde gerçek anlamda demokratik seçimleri gerçekleştirmenin önemli bir unsuru olarak belirtilmiştir.
Bağımsız seçim gözleme ve izlemenin amacı, sürecin her aşamasında doğru ve tarafsız
tanıklık ve raporlama aracılığıyla seçimlerin açık ve şeffaf yürütülüp yürütülmediğini ve
demokratik seçimlere ilişkin anayasa, kanun, diğer seçim düzenlemeleri, uluslararası yükümlülükler ve diğer uluslararası gereklere uygun olup olmadığını değerlendirerek seçim
sürecinin doğruluğunu sağlamaya yardımcı olmaktır. Yurttaş örgütlerince bağımsız seçim
gözleme ve izleme ayrıca (Adaylar, siyasi partiler, bunları destekleyen veya muhalefet
eden referandum girişimleri, seçim görevlileri, diğer idari makamlar, medya ve seçmenler
dâhil olmak üzere) seçim aktörlerini hukuka ve yurttaşların seçimlerle ilgili haklarına
uygun davranmaya ve hukuk kuralları ile seçimle ilgili hakların ihlal edilmesi halinde
hesap sormaya çağırırlar. Ayrıca yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izleme,
kamu işlerine katılma haklarının kullanılmasında yurttaşları bağımsız seçim gözlemcisi
ve izlemcisi olarak harekete geçirmeyi ve yurttaşların seçimlere ve siyasi süreçlere katılımını genişletmeyi amaçlar. Yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izlemeyle ilgili hakların tanınmasıyla birlikte çeşitli yükümlülükler ortaya çıkar. Bu yükümlülüklerin
çerçevesi, gözleme ve izleme örgütünce kabul edilen bağımsızlık yeminini içeren ve kabul
edilecek bu davranış kurallarıyla belirlenebilecektir. Gözlemcilerin ve izlemcilerin hak ve
yükümlülükleri bu davranış kuralları dışında ayrıca da düzenlenebilir.
Yurttaş Örgütlerince Bağımsız Seçim Gözleme ve İzleme için Küresel İlkeler Bildirgesini kabul eden örgüt ve ağlar, benzer davranış kurallarını düzenleyen kendi örgüt ya da
ağlarının yürürlükteki ilkelerinin yanısıra bu Davranış Kurallarını imzalar ve ona uyar.
Bu örgüt ve ağlar yönetici, çalışan, eğitmen, danışman, gözlemci ve izlemciler dahil tüm
katılımcılarının bu davranış kurallarına veya örgüt ya da ağın kabul ettiği ve aynı içeriğe
sahip kurallara bağlı kalacağını ve aşağıda yer alan Bağımsız Seçim Gözleme ve İzleme
Yeminiyle içerik olarak benzer nitelikte bir yemine imza atacağını taahhüt eder.
Davranış Biçimleri
Bağımsız seçim gözleme ve izlemenin bu hedef ve amaçlarını gerçekleştirmek için her
örgüt ve ağ gözleme ve izlemenin şu şekilde olacağını kabul eder:
1. Gözleme, izleme, seçmen eğitimi, seçim anketleri gibi seçime ilişkin her tür faaliyet bakımından siyasi anlamda tarafsız kalarak bir aday, siyasi parti, grup, hareket
veya kamu görevine yönelen diğer kuruluşları destekleyen veya muhalefet eden
bir kamusal beyanda bulunmaktan veya (kanunların, düzenleyici işlemlerin ve seBağımsız Seçim İzleme Platformu Bağımsız Seçim Gözlemciliği Rehberi
Untitled-1.indd 19
19
06.05.2015 17:35