AGİT/ODIHR
daha
evvel
Türkiye’de
dört
seçim
izlemiştir;
en
yakını
10
Ağustos
2014
Cumhurbaşkanı
Seçimidir.
AGİT/ODIHR
Cumhurbaşkanı
Seçimi
raporunda
genel
olarak
adayların
özgürce
kampanya
yapabildiklerine
ve
toplanma
ve
örgütlenme
özgürlüklerine
saygı
gösterildiğine
kanaat
getirmiştir.
Ancak
Başbakan’ın
resmi
pozisyonunu
kullanması
aynı
zamanda
yapılan
taraflı
medya
yayınları,
diğer
adaylar
üzerine
belirgin
avantajı
olmasını
sağlamıştır.2
B.
YASAL
ÇERÇEVE
VE
SEÇİM
SİSTEMİ
Milletvekili
seçimlerinin
gerçekleşmesi
için
temel
yasal
çerçeve
1982
Anayasası,
1983
Milletvekili
Seçimi
Kanunu,
1963
Seçimlerin
Temel
Hükümleri
ve
Seçmen
Kütüklerine
Hakkında
Kanun
(Temel
Hükümler
Kanunu)
ve
1983
Siyasi
Partiler
Kanunu’dur
(SPK).3
AGİT/ODIHR
İBM
muhatapları
var
olan
yasaların
demokratik
seçimlerin
düzenlenmesine
genel
olarak
olanak
sağlayıcı
olduğunu
belirttiler.
2011
Milletvekili
Seçimleri’nden
bu
yana
sınırlı
sayıda
yasal
reform
gerçekleşti,
bu
değiştirilen
hükümlerden
büyük
çoğunluğu
2014
Cumhurbaşkanlığı
Seçimi
ile
yürürlüğe
girmiştir.4
Bununla
uyuşmayacak
şekilde,
bir
dizi
AGİT/ODIHR
tavsiyesine
hala
değinilmemiştir.
Bunlar,
aktif
ve
pasif
oy
hakları;
kampanya
finansmanı
için
sınırlı
düzenlemeler;
YSK
kararlarına
itiraz
olasılığının
bulunmaması
ve
uluslararası
ve
yurttaş
seçim
gözlemiyle
ilgili
hükümlerin
eksik
oluşudur.
Temel
hak
ve
özgürlükler
Anayasa
ile
garantiye
alınmıştır
ancak
Anayasa,
etnik
grupların
hakları
gibi
daha
geniş
garantiler
tanımak
yerine
devletin
korunmasını
temel
alan
yasaklar
ve
sınırlamalara
odaklanmaktadır.
Ek
olarak,
Anayasa
örgütlenme,
toplanma,
ifade
özgürlüklerine
ve
seçim
haklarına
gereğinden
fazla
kısıtlamalar
getirmek
üzere
yasamaya
izin
vermiş
ve
onu
güçlendirmiştir.
Geniş
şekilde
temel
hak
ve
özgürlükleri
garantiye
alacak
yeni
bir
sivil
Anayasa’nın
hazırlanmasına
dair
iki
yıllık
süreç
Ekim
2013’te
durmuştur,
AGİT/ODIHR’ın
aldığı
bilgiye
göre
yeni
parlamento
döneminde
süreç
yeniden
başlatılacaktır.
Ek
olarak,
seçim
çerçevesine
yapılan
bir
dizi
taslak
düzenleme
de
başlatılmış
ancak
henüz
kabul
edilmemiştir;
bunlar
adaylık
için
askerlik
görevinin
tamamlanmış
olması
şartının
kaldırılmasını,
çok
daha
detaylı
siyasi
parti
ve
kampanya
finansmanı
düzenlemeleri
yapılmasını
ve
siyasi
partilerin
tasfiye
edilmesine
dair
denetimin
arttırılmasını
içerir.
Parlamento
üyeleri
kapalı
siyasi
parti
listeleriyle
veya
bağımsız
adaylar
olarak,
nispi
temsil
sistemiyle,
85
çok
üyeli
seçim
bölgesinden
dört
yıllık
bir
dönem
için
seçilmektedir.5
Bu
seçimler
için
YSK,
2014
nüfus
verilerine
dayanarak
bazı
seçim
bölgelerinden
çıkacak
sandalye
sayısını
değiştirmiştir.
Sandalye
kazanabilmek
için
partiler,
kullanılan
geçerli
oyların
yüzde
10’unu
almalarını
gerektiren
bir
ulusal
seçim
barajını
aşmak
durumundadır.
AGİT/ODIHR,
Avrupa
Konseyi
Parlamenterler
Meclisi
ve
2
Bakınız,
Türkiye
üzerine
tüm
geçmiş
AGİT/ODIHR
raporları.
Ek
olarak,
Barışcıl
Toplantı
ve
Gösteri
Düzenleme
Yasası
ve
Ceza
Kanunu’nun
bazı
maddeleri
de
uygulanabilir.
4
Ülke
dışında
oy
kullanmaya
olanak
tanıyan
ve
Türkçe
dışında
dillerde
kampanya
yapılmasına
izin
veren
yasal
değişiklikler
yürürlüğe
girmiştir.
SPP
Madde
81
kampanyalarda
diğer
dillerin
kullanılmasını
hala
yasaklarken,
Adalet
Bakanlığı
Temel
Hükümler
Yasası’nda
yapılan
düzenlemelerle
adayların
başka
dillerde
kampanya
yapmalarına
izin
verildiğini
ve
daha
yeni
tarihli
olduğu
için
bu
değişen
hükmün
SPP’nin
benzer
maddelerine
üstün
olduğunu
belirtmektedir.
5
Her
bir
seçim
bölgesi
için
seçilen
milletvekili
sayısı
2
ila
30
arasında
değişmektedir.
3