48
Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi
ÖNEMLİ İPUCU: Görüşmelerde birkaç farklı form kullanıldığı için bazı izleme ekipleri formların üç
farklı renkte kağıda çıktısının alınmasını faydalı bulmuşlardır: 1. İzlemcilerde kalan ve her görüşmede kullanılan formların çıktısı (yani, Görüşme Kılavuzu ve Kişisel Bilgi Formunun) tek bir renk
kağıda alınır (örneğin beyaz); 2. Görüşme yapılan kişide kalan formların çıktısı (Bilgi Notunun bir
kopyası, imzalı Özgür ve Bilgilendirilmiş Onam formu) ikinci renk kağıda alınır (mesela pembe);
3. Görüşmeden sonra saha koordinatörüne verilen formlar (yani, Özgür ve Bilgilendirilmiş Onam
formunun ikinci kopyası, Kişisel Bilgi Formu ve Görüşme Notları) üçüncü bir renk kağıda basılır
(örneğin sarı).
İzlemcilerin ayrıca her bir izleme sahasıyla ilgili arka plan bilgisinin olduğu brifing raporuna ihtiyaçları vardır (yukarıda bölüm 2.1(1)(b)’de verilmiştir). Bu arka plan
bilgisi izlemcilere ve saha koordinatörlerine çalıştıkları bölgelerle ilgili özet bilgi sunar ve
aynı zamanda nihai izleme raporunda kullanılır. Bu raporun geliştirilmesinden proje koordinatörü sorumludur. Proje koordinatörü buradaki bilgilerin doğru ve tam olduğundan
emin olmak için saha koordinatörü ve izlemcilerle birlikte çalışır.
İzleme görüşmeleri, görüşme yapılan bazı kişiler ve izlemciler için stresli olabilecek
sorunları gündeme getirdiğinden izlemcilerin ve görüşme yapılan kişilerin ihtiyaç duymaları halinde görüşmeden sonra danışmanlık hizmeti alabilecekleri yerleri bilmeleri
önemlidir.
Proje koordinatörünün her izleme sahasında mevcut bulunan danışmanlık hizmetlerinin irtibat bilgilerini içeren bir kaynak listesi geliştirmelidir. Proje koordinatörü bu
listeyi hazırlarken saha koordinatörü ve izlemcilerin bilgilerinden yararlanabilir. Liste
bütün izlemcilere dağıtılır ve görüşme yapılan kişilere de verilebilir.
Hepsinde olmamakla birlikte bazı ülkelerde istismar ve ihmal içeren veya kendi kendine zarar veren davranışları bildirmek yasal zorunluluktur. Bu durumlara çocuk istismarı
veya ihmali, yaşlıların istismarı veya ihmali ve intihara eğilimli kişiler dahildir. Yasal
bildirim zorunluluğunun olduğu ülkelerde bu yasalara uyulmalıdır. İzlemciler, görüşme
yaptıkları kişiye izlemci olarak yasa gereği ne tür bilgileri yetkililere bildirme zorunluluklarının olduğunu söylerler. İzlemciler bu bilgiyi görüşme yapılacak kişinin bilgilendirilmiş onamını istedikleri aşamada söylerler. Bu sayede görüşme yapılan kişi bu tür bilgiler
hakkında görüşme sırasında konuşup konuşmayacağına karar verebilir. Söz konusu ülkede yasal bildirim zorunluluğu olup olmadığını öğrenmek proje koordinatörünün sorumluluğudur. Proje koordinatörü eğitim sırasında saha koordinatörlerine ve izlemcilere bu
koşullar hakkında ayrıntılı bilgi sağlamakla yükümlüdür.
3.2 Veri Toplama Nasıl Koordine Edilir?
Hem saha koordinatörü hem proje koordinatörü görüşmelerin koordine edilmesinde kilit
rol oynarlar. Genel sorumluluk proje koordinatörünün olmakla birlikte, saha koordinatörleri günlük olarak anahtar bir rol oynarlar. Bu bölümde görüşmelerin koordinasyonunun nasıl yapıldığı anlatılmaktadır.
(a) Kiminle görüşme yapılacak?
‘Örneklem almak’ ne demektir ve ‘örneklemde’ kimler vardır?
Kiminle görüşme yapılacağına karar verme sürecine örneklem alma süreci denir. Görüşme yapılan kişiler ise (hepsi engelli kişiler olacaktır) örneklemin bir parçasıdır.