58
Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi
İzlemciler araştırmalarının kapsamlı olduğundan, hem genel hem de engellilikle ilgili özel
mevzuat ve politikaları kapsadığından emin olmalıdır. İzlemciler kütüphane kaynaklarını
kullanabileceği gibi internet aramalarından da yararlanabilir.
İzlemcilerin ülkelerinde yasal belgeler ve politika belgelerini toplama konusunda deneyimleri yoksa ilgili bütün materyallerin toplandığından emin olmak için bu konuda bilgi
sahibi olan insanlardan yardım istemek yararlı olacaktır (insan hakları üzerine çalışan
hukukçular, akademisyenler, politika analistleri, engelli toplumunun liderleri vb.).
ÖNEMLİ İPUCU: Düzenli olmak için izlemciler topladıkları bilgileri önce her bir şablon
için ayrı dosyalarda toplarlar (yukarıdaki ipucuna bakınız). Daha sonra bu dosyaları kategorilere ayırırlar: anayasa, mevzuat, içtihat, politikalar, programlar.
Aşağıda 25. soruya cevap vermek için 4. sütunda toplanabilecek bilgilere bazı örnekler
verilmiştir. Bu örnek Kanada’dan alınmıştır ve tam değildir.
Beşinci sütun – Analizde kullanılan diğer kaynaklar: Burada, İzlemciler engelli kişilerin haklarından uygulamada yararlanıp yararlanamadığına bakarlar. Bazen bir yasa,
kağıt üzerinde politika veya program hakları uygulamaya geçiriyor gibi görünebilir, fakat
uygulamada haklardan faydalanılmasına olumlu bir katkısı olmaz.
Örnek
Sözleşme/
Madde
(1)
Soru
Topluma Dahil
Olma
25. Devletin
herhangi bir
yasası veya
politikası engelli
kişilerin bağımsız
bir şekilde
yaşayabilme ve
topluma dahil
olma hakkını
koruyor mu?
CRPD, Madde
19
SR 4, 5 & 9
IACEDPD,
Madde 13.1b
& 1c
ACHR-PSS,
Madde 18c
(ECHR-P4,
Madde 2)
(CERD, Madde
5f)
(CCPR, Madde
25c)
(2)
Soruyla İlgili Açıklamalar Analizde Esas Alınan Yasa ve Politikaların
ve Şartlar
Açıklaması ve Referansları
(3)
(4)
√ engelli kişilerin nasıl,
nerede ve kimlerle
yaşayacaklarını
belirleme haklarını
başkalarıyla eşit
şekilde korumak
ve belli bir yaşama
düzeninde yaşamaya
zorlanmamalarını
sağlamak;
ANAYASA:
Kanada İnsan Hak ve Özgürlükleri Şartı, s.7
Yaşam hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği ile
özgürlük hakkı ve yaşama düzenini seçme
hakkını da kapsar.
MEVZUAT:
Kanada İnsan Hakları Yasası, (R.S.1985, c.
H-6) ( En son [TARİH GİRİN] tarihinde erişilmiştir), s.6
Engellilik nedeniyle ticari tesislere veya mesken olarak kullanılan alanlara girişe izin verilmemesi yasaktır. Bu sayede engelli kişiler
ticari veya mesken amaçlı kullanılan mekanlarda yaşamayı özgürce seçebilmektedir.
İÇTİHAT:
DAVA ADI: Gray (Vasi) - Ontario [2006] O.J.
No.266 (Ontario Yüksek Mahkemesi)
- Zihinsel engeli olan Rideau Bölge Merkezi
sakinleri rızaları alınmadan başka bir yere taşınacaklardır.
İddiacının, tedbir kararı verilirse kamunun
menfaatine olacağı yolundaki iddiasını destekleyecek yeterli delil bulunmamıştır.
Bu dava, kamunun menfaatinin bireysel
menfaate baskın çıktığı durumlarda kendi
yaşayacağı yeri seçme hakkının ihlal edilmeye açık olduğunu göstermektedir.