92 Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi 1. Kişisel Hayat ve Aile Hayati Bu geniş başlık insan hakları açısından anahtar alanları kapsamaktadır. BM sözleşmesi’nin 23. maddesi (Ev ve aileye saygı) burada önem kazanıyor, ancak başka maddelerin (örneğin 10, 12, 16, 18) ilgili unsurları da önemli. Engelli kişilere yönelik kamusal tanınma ile tavır ve fikirler de burada geniş bir kabul görme ve engelli kişilerin toplum içerisindeki iyilik halleri açısından bu konu ile ilgili. Burada sözleşmenin ilgili olduğunu düşündüğümüz ilkeleri şunlar: • Yaşam hakkı • Kanunlar önünde eşitlik • Sömürü, şiddet ve istismara uğramama • Herkesle eşit olarak evlilik, aile, ebeveynlik ve ilişkiler • Farkındalık yaratma Her bir vakada aşağıdaki boyutlar da ele alınması gereken ilgili konular: • Toplumsal cinsiyet önemli bir boyut • Farklı engellere sahip bireyler arasında önemli farklılıklar olabilir • Yaşla ilgili ve kuşaksal farkılıklar önemli olabilir • Etnisite bir faktör olabilir Tartışma ve istişare sırasında aşağıdaki maddeler önerilmiştir: 1.1 Niteliksel göstergeler • Devlet BMEHS’yi 10. madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Devlet BMEHS’yi 12. madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Devlet BMEHS’yi 18. madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Tüm engelli bireyler uyruklarının dokümantasyonuna eşit hakka ve ülkeye girip çıkma konusunda eşit özgürlüğe sahiptir. • Engelli bireyler ulusal nüfus sayımında veri toplanması ve raporlanması sırasında tanımlanır. • Tüm engelli bireyler diğerleriyle eşit bir biçimde hukuki ehliyete sahip bireyler olarak tanınır. • Hukuki ehliyetlerini kullanma konusunda engelli bireylere çıkar çatışmasına ve nüfuzu kötüye kullanmaya karşı önlemler ile birlikte destek sağlanması konusunda yasal tedarikler mevcuttur. • Kürtaj, ötenazi, canlandırma (resusitasyon) ve tıbbi tedavinin kesilmesi ile ilgili yasalar herkes için eşit haklar sağlar. • Engellilik, engelli kişilere yönelik sömürü, şiddet ve istismar durumlarından (çocuk ve kadınlara yönelik şiddet de buna dahil olmak üzere) kaynaklanan suçların araştırılması ve cezalandırılması için yasal bir zemin olarak düşünülür. • Tüm engelli bireyler herkesle eşit bir biçimde evlenme ya da yasal ortaklıklara girme hakkına sahiptir. • Tüm engelli bireyler herkesle eşit biçimde doğurganlıklarını sürdürme hakkına sahiptir.